Các nghị sĩ mặc trang phục của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo hô vang khẩu hiệu chống Mỹ trong một phiên họp quốc hội tại Tehran (Iran), ngày 1-2 – Ảnh: AFP
Ngày 2-2, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei thông báo các chi tiết của nhiều tiến trình ngoại giao khác nhau nhằm kiểm soát căng thẳng với Mỹ đang được Iran xem xét và Tehran hy vọng sẽ đạt được kết quả trong những ngày tới. Trong lúc đó, nỗi lo xung đột vẫn chưa tan biến.
Sức mạnh tên lửa của Iran
Theo lời hai quan chức phương Tây được báo Washington Post dẫn lại hôm 1-2, trong bối cảnh chính quyền ông Trump gây sức ép lên Iran bằng việc tăng cường hiện diện quân sự quy mô lớn ở Trung Đông, các quốc gia tại vịnh Ba Tư đang cảnh báo giới chức Mỹ rằng chương trình tên lửa của Tehran vẫn đủ khả năng gây thiệt hại đáng kể cho các lợi ích của Mỹ trong khu vực.
Mặc dù chương trình tên lửa của Iran đã chịu tổn thất lớn trong cuộc chiến dài 12 ngày với Israel vào tháng 6-2025, song một đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh đánh giá rằng các yếu tố then chốt vẫn còn nguyên vẹn và những năng lực khác đã được Iran tái xây dựng.
Khả năng tiến hành các đòn tấn công trả đũa hiệu quả của Iran là yếu tố trung tâm trong quá trình ra quyết định của chính quyền ông Trump khi Mỹ tập trung lực lượng xung quanh nước này.
Tổng thống Trump ban đầu cho biết ông cân nhắc hành động quân sự nhằm ủng hộ các cuộc biểu tình công khai quy mô lớn tại Iran, nhưng sau đó đã chuyển sang yêu cầu Iran quay lại bàn đàm phán hạt nhân.
Iran hiện vẫn giữ được các loại vũ khí tầm ngắn hơn và một số yếu tố của hệ thống sản xuất tên lửa. Những loại vũ khí này có thể nhắm trúng các lợi ích của Mỹ ở vịnh Ba Tư, bao gồm hơn chục căn cứ quân sự và hàng chục ngàn binh sĩ.
Ông Amir Mousawi, cựu nhà ngoại giao Iran hiện sống tại Iraq, cho biết Tehran đã tăng gấp đôi sản lượng tên lửa kể từ sau cuộc chiến 12 ngày năm ngoái và đạt được tiến triển đáng kể trong việc sửa chữa các bệ phóng bị hư hại.
Chính quyền Iran cũng đã đưa một số bệ phóng vào các vùng núi, nơi khó bị tấn công hơn. “Iran có những dãy núi cao hàng ngàn mét. Không dễ để tiếp cận và phá hủy những năng lực này”, ông nói.
Theo giáo sư David Des Roches tại Viện Thayer Marshall, Iran hiện duy trì chương trình tên lửa lớn nhất trong khu vực. “Iran có nhiều tên lửa hơn số tên lửa phòng không mà các nước Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh sở hữu”, ông chỉ ra.
Ông Fabian Hinz, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS), chỉ ra các cuộc không kích của Israel trong cuộc chiến 12 ngày năm ngoái dường như chủ yếu nhắm vào “năng lực tác chiến” của kho tên lửa tầm xa Iran.
Các đòn tấn công của Israel tập trung vào những tên lửa và bệ phóng có khả năng đe dọa lãnh thổ Israel ở khoảng cách hơn 1.280km.
Còn cây bút Katrin Bennhold của báo New York Times nhận định khả năng Iran tấn công Israel và làm mất ổn định Trung Đông khiến Iran trở thành một đối thủ nguy hiểm hơn nhiều.
Con đường đàm phán
Hôm 1-2, Tổng thống Trump nói ông hy vọng sẽ đạt được thỏa thuận với Iran, sau khi ông Khamenei cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ nhằm vào Iran đều sẽ châm ngòi cho một cuộc chiến tranh trong khu vực.
“Nếu không đạt được thỏa thuận thì chúng ta sẽ biết liệu ông ta có đúng hay không”, nhà lãnh đạo Mỹ nói.
Một nhà ngoại giao Iran lưu ý Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, nhưng sẽ không đàm phán dưới mối đe dọa quân sự từ Mỹ.
Vị này nói với báo Washington Post: “Không thể có bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tình hình hiện tại. Các điều kiện đàm phán của ông Trump là phi thực tế và không thể thương lượng”.
Ngoài yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân, chính quyền ông Trump còn kêu gọi hạn chế chương trình tên lửa của Tehran và chấm dứt sự hỗ trợ của Iran cho các nhóm vũ trang trong khu vực.
Theo một quan chức phương Tây, đối với Iran, bản chất của cuộc đối đầu với Mỹ đã thay đổi một cách căn bản khi ông Trump ra tuyên bố ủng hộ các cuộc biểu tình. Chính quyền Iran hiện coi khả năng xung đột với Mỹ là mối đe dọa mang tính sống còn.
Sau cuộc tấn công của Mỹ vào chương trình hạt nhân Iran hồi tháng 6 năm ngoái, Tehran đã trả đũa bằng một loạt tên lửa phóng về hướng căn cứ không quân Al-Udeid của Mỹ ở Qatar, nhưng lúc đó không gây thương vong.
Giờ đây Iran đã phát tín hiệu tới các đồng minh của Mỹ trong khu vực rằng Tehran vẫn có khả năng tiến hành các cuộc tấn công chết chóc tại vịnh Ba Tư, và rằng những đòn tấn công lần này sẽ không mang tính kiềm chế hay báo trước như vụ tấn công căn cứ Al-Udeid.
Một quan chức châu Âu có liên lạc với giới chức Iran tiết lộ: “Tất cả những thông điệp tôi nhận được từ các đầu mối liên hệ bây giờ đều là: “Chúng tôi (Iran) đang sẵn sàng cho một cuộc chiến toàn diện””.
Iran khởi động đàm phán hạt nhân với Mỹ
Theo Hãng tin AFP, ngày 2-2 truyền thông Iran đưa tin Tổng thống nước này, ông Masoud Pezeshkian, đã chỉ đạo khởi động việc đàm phán hạt nhân với Mỹ. Thời điểm cụ thể của cuộc đàm phán không được nêu rõ.
Trước đó trong cùng ngày, Bộ Ngoại giao Iran xác nhận Tehran đang nghiên cứu phương pháp và khuôn khổ đàm phán, dự kiến sẽ hoàn thành trong những ngày tới. Các thông điệp giữa Mỹ và Iran đã được chuyển qua các bên trung gian trong khu vực.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo “thời gian đang cạn dần” cho một thỏa thuận hạt nhân với Iran, nhưng người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei bác bỏ mọi tối hậu thư và nói chưa thể xác nhận có nhận được thông điệp như vậy hay không.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/my-iran-doi-dau-co-co-hoi-cho-ngoai-giao-20260203080609107.htm
