Trong giới đầu tư hàng hóa, có một nguyên tắc bất di bất dịch, đó là dòng tiền luôn chảy về chỗ trũng và hàng hóa luôn chảy về nơi có giá cao nhất. Nhưng những gì đang diễn ra tại các cảng biển của Mỹ vài tháng qua lại giống như một “hiện tượng lạ”.
Trong khi các mỏ đồng lớn nhất thế giới ở Chile hay Indonesia đang chật vật vì gián đoạn nguồn cung, thì tại Mỹ, một “núi” đồng khổng lồ đang âm thầm được dựng lên, cao nhất kể từ thời Chiến tranh Lạnh.
Điều gì đang thực sự diễn ra bên trong các kho hàng được canh gác nghiêm ngặt này? Là một nước cờ đầu cơ của “cá mập” hay một chiến lược an ninh quốc gia dài hơi?
Mỹ đã âm thầm xây dựng kho dự trữ đồng lớn nhất trong nhiều thập kỷ, làm biến dạng dòng chảy của kim loại đỏ này trên toàn cầu (Ảnh: Kitco).
Cú đi tắt đón đầu ngoạn mục trước giờ G
Câu chuyện bắt đầu không phải từ mỏ quặng, mà từ nỗi lo sợ bao trùm lên các sàn giao dịch London và New York. Theo Bloomberg, nguyên nhân chính khiến dòng chảy đồng toàn cầu đột ngột đổi hướng về Mỹ nằm ở thuế quan.
Kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng, bóng ma về một mức thuế nhập khẩu mới đánh vào đồng tinh luyện (dạng kim loại được giao dịch phổ biến nhất) đã khiến giới thương nhân đứng ngồi không yên. Logic của thị trường rất đơn giản: Nếu ngày mai thuế tăng, hãy nhập hàng vào ngay hôm nay.
Chính tâm lý này đã tạo ra một sự lệch pha hiếm thấy về giá. Trong phần lớn năm 2025, giá đồng tại New York liên tục neo ở mức cao hơn so với giá chuẩn toàn cầu tại London (LME). Mức chênh lệch hấp dẫn đến nỗi các “ông lớn” trong ngành giao dịch hàng hóa như Trafigura, Mercuria Energy Group hay Hartree Partners đã không ngần ngại thuê tàu, ồ ạt vận chuyển kim loại đỏ băng qua Đại Tây Dương để cập cảng Mỹ.
Theo dữ liệu từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), lượng nhập khẩu đồng vào Mỹ năm ngoái đã chạm mốc 1,7 triệu tấn, gần gấp đôi so với năm trước đó. Riêng đồng tinh luyện nhập khẩu đã cao gấp hai lần mức trung bình 4 năm gần nhất.
Giới phân tích gọi đây là một cú “đi tắt đón đầu” điển hình. Các nhà buôn đang đặt cược rằng, dù ông Trump đã tạm hoãn thuế với đồng tinh luyện hồi tháng 7/2025, nhưng lời hứa “xem xét lại” vào nửa cuối năm nay vẫn là một rủi ro hiện hữu. Họ thà tốn chi phí lưu kho còn hơn chịu mức thuế có thể lên tới 15-25% trong tương lai.
“Pháo đài” triệu tấn và giấc mơ tự chủ
Nếu nhìn vào con số thống kê, quy mô của đợt tích trữ này thực sự gây choáng ngợp.
Theo số liệu từ sàn CME, tính đến đầu tháng 2, lượng đồng tồn kho trên sàn Comex đã đạt 589.081 tấn ngắn (khoảng 534.000 tấn mét), tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ và là mức cao nhất kể từ năm 1989. BMO Capital Markets ước tính, nếu tính cả lượng hàng nằm ngoài hệ thống sàn giao dịch, tổng kho dự trữ của Mỹ hiện vào khoảng 1 triệu tấn.
Để dễ hình dung, con số này tương đương với toàn bộ sản lượng trong một năm của Escondida (Chile) – mỏ đồng lớn nhất thế giới. Hay nói cách khác, nước Mỹ hiện đang nắm trong tay lượng đồng đủ để dùng trong 7 tháng liên tục mà không cần nhập thêm một cân nào.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ dừng lại ở đầu cơ kiếm lời. Theo Finviz, đằng sau những con số khô khan là một sự chuyển dịch mang tính chiến lược. Mỹ đang xây dựng cái gọi là “Project Vault” – một dự án kho dự trữ khoáng sản chiến lược trị giá 12 tỷ USD theo mô hình hợp tác công – tư.
Tỷ phú khai khoáng Robert Friedland, người vừa có mặt tại Nhà Trắng đầu tháng 2, khẳng định đồng chắc chắn nằm trong danh sách ưu tiên. Giới quan sát cho rằng, Mỹ không muốn lặp lại sai lầm của quá khứ khi phụ thuộc quá nhiều vào chuỗi cung ứng bên ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc. Việc tích trữ này, vô tình hay hữu ý, đang biến các nhà kho thương mại thành những “pháo đài” an ninh năng lượng.
Cơn khát của AI và bài toán đầu tư toàn cầu
Việc Mỹ “hút” hết đồng của thế giới đã tạo ra những hệ lụy nhãn tiền.
Thứ nhất, nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt. Khi dòng hàng chảy mạnh về Mỹ, phần còn lại của thế giới rơi vào cảnh khan hiếm cục bộ. Kết hợp với sự cố tại các mỏ, giá đồng trên sàn London (LME) đã có lúc vọt lên trên 14.500 USD/tấn vào cuối tháng 1 – mức giá khiến nhiều nhà sản xuất phải “khóc thét”.
Tại Trung Quốc – công xưởng của thế giới, các nhà máy sản xuất dây cáp, linh kiện điện tử đang chịu áp lực cực lớn. Chi phí đầu vào tăng cao khiến nhiều doanh nghiệp phải kéo dài kỳ nghỉ Tết Nguyên đán để tránh sản xuất lỗ.
Thứ hai, ở góc độ đầu tư, đây là một tín hiệu hai chiều.
Nhà đầu tư nổi tiếng Chamath Palihapitiya gọi đồng là “kèo cược lớn nhất năm 2026”. Lý do ông đưa ra không phải là thuế quan, mà là trí tuệ nhân tạo (AI). Các trung tâm dữ liệu AI cần một lượng điện năng và dây dẫn khổng lồ.
Ông ước tính mỗi trung tâm dữ liệu có thể “ngốn” tới 50.000 tấn đồng. Trong khi đó, để mở một mỏ đồng mới mất tới 20 năm. Sự lệch pha cung – cầu này có thể đẩy giá đồng tăng theo mô hình “parabol” (dựng đứng) trong dài hạn.
Các quỹ ETF liên quan đến đồng như United States Copper Index Fund (CPER) hay Global X Copper Miners ETF (COPX) đang trở thành kênh đầu tư “hot” cho những ai muốn đón đầu xu hướng này mà không cần mua trữ đồng vật chất.
Hơn 1 triệu tấn đồng đang “ngủ đông” tại Mỹ (Ảnh: The Daily Brief).
Dù bức tranh dài hạn có vẻ màu hồng với các nhà đầu tư kim loại, nhưng rủi ro ngắn hạn là không thể phớt lờ.
Các chuyên gia từ Goldman Sachs và BNP Paribas đều đưa ra cảnh báo thận trọng. Mức giá hiện tại đang bị “thổi phồng” bởi hoạt động đầu cơ và nỗi sợ thuế quan hơn là nhu cầu thực tế. Nếu chính sách thuế của Mỹ ổn định trở lại, hoặc “Project Vault” không mua vào mạnh mẽ như kỳ vọng, khối lượng 1 triệu tấn đồng kia có thể tràn ngược ra thị trường, gây ra một đợt sụt giảm giá mạnh.
“Pháo đài” đồng của Mỹ hiện tại vừa là tấm khiên bảo vệ nền công nghiệp nội địa, nhưng cũng là một “quả bom nổ chậm” về nguồn cung lơ lửng trên đầu thị trường toàn cầu.
Với các nhà đầu tư, việc theo dõi sát sao chênh lệch giá giữa hai sàn London – New York và các động thái từ Nhà Trắng trong nửa cuối năm nay sẽ là chìa khóa để giải mã hướng đi tiếp theo của dòng tiền.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/my-tich-tru-nui-dong-ky-luc-30-nam-toan-tinh-gi-phia-sau-20260212081708879.htm
