Nhà thờ đá Tùng Sơn lưu giữ nhiều thánh tích từ Công giáo Rôma

DẤU ẤN KIẾN TRÚC ĐÔNG – TÂY KẾT HỢP

Nằm cách trung tâm TP.Đà Nẵng khoảng 20 km về phía tây, nhà thờ Tùng Sơn thuộc giáo xứ Phú Thượng đã trải qua hơn 120 năm tồn tại. Công trình gần như vẫn giữ được nguyên vẹn dáng vẻ trầm mặc của một nhà thờ cổ giữa vùng bán sơn địa. Theo nhiều tài liệu, nhà thờ được xây dựng vào năm 1904, trong bối cảnh cộng đoàn giáo dân nơi đây đã hình thành từ nhiều thế kỷ trước.

Từ thế kỷ 17, vùng Tùng Sơn đã sớm đón nhận đức tin Công giáo. Tư liệu truyền giáo cho biết, Đức cha Lambert de la Motte, Giám quản Tông tòa Đàng Trong thuộc Hội Thừa sai Paris, từng ngược dòng sông Cu Đê (còn gọi là Trường Định) lên vùng thượng nguồn và đặt chân đến Phú Thượng, An Ngãi, Tùng Sơn trong chuyến mục vụ.

Sau đó, vào ngày 26.1.1670, linh mục Hainques – thừa sai thuộc Hội Thừa sai Paris đang coi sóc giáo xứ Hội An đã đến vùng Bàu Nghè (nay là giáo xứ An Ngãi) để chăm sóc mục vụ. Trong thời gian 4 tháng, ông cử hành thánh lễ, ban các bí tích và rửa tội cho hàng trăm tân tòng tại các khu vực Phường Trạc (nay là Phú Thượng), Bàu Nghè, Mỹ Sơn, Cửa Hàn và Phường Tây. Sự phát triển của các cộng đoàn này đã tạo nên nền tảng cho các giáo họ lân cận, trong đó có Tùng Sơn.

Đến đầu thế kỷ 20, khi đời sống giáo dân dần ổn định, nhà thờ đá Tùng Sơn được dựng lên như trung tâm sinh hoạt tôn giáo của cộng đoàn. Công trình mang dáng dấp kiến trúc Gothic phương Tây nhưng được thi công hoàn toàn bằng vật liệu địa phương, tạo nên sự hòa quyện độc đáo giữa Đông và Tây.

Toàn bộ nhà thờ được xây bằng đá núi Hòa Sơn. Những khối đá được xếp chồng lên nhau theo kỹ thuật thủ công, kết dính bằng hỗn hợp vôi, nhớt cây bời lời và dây tơ hồng… Khung gỗ của nhà thờ được làm từ các loại gỗ quý khai thác ở rừng Bà Nà, chủ yếu là kiền kiền và xoan đào, nổi tiếng về độ bền chắc. Sau hơn một thế kỷ, nhiều cấu kiện gỗ vẫn còn nguyên vẹn.

Nhà thờ được thiết kế theo bố cục khá giản dị nhưng bao chứa sự giao thoa rõ nét giữa kiến trúc Đông – Tây. Không gian nội thất nổi bật với 14 cột gỗ lớn đỡ hệ vì kèo và mái ngói, tạo nên kết cấu quen thuộc của kiến trúc truyền thống VN, trong khi 17 ô cửa sổ rộng được bố trí dọc thân nhà thờ giúp đón ánh sáng tự nhiên, một đặc trưng của các thánh đường phương Tây.

Tổng thể công trình mang dáng dấp kiến trúc Gothic của Pháp, thể hiện qua các vòm cửa, họa tiết hoa hồng và bố cục không gian hướng lên cao. Tuy nhiên, bên trong lại hiện diện rõ nét tinh thần kiến trúc Việt với các chi tiết chạm trổ gỗ, sơn son thếp vàng trên hệ cột, kèo và các đồ thờ tự. Đặc biệt, phần trần phía trên cung thánh được làm hoàn toàn bằng gỗ, nhiều chi tiết được sơn son thếp vàng công phu, vừa tạo cảm giác ấm cúng vừa gợi nhớ phong cách trang trí trong các đình, miếu truyền thống.

LƯU GIỮ HÀNG CHỤC THÁNH TÍCH TỪ RÔMA

Bên cạnh giá trị kiến trúc cổ, nhà thờ Tùng Sơn còn nổi bật bởi một yếu tố hiếm có: lưu giữ hàng chục thánh tích chân truyền được chuyển từ Công giáo Rôma.

Trong truyền thống Công giáo, thánh tích là những di vật gắn liền với các vị thánh, được Giáo hội xác nhận nguồn gốc và gửi đến các giáo xứ như một biểu tượng thiêng liêng của đức tin. Những thánh tích này thường được bảo quản trang trọng trong các hộp thánh tích đặt tại nhà thờ. Theo các linh mục phụ trách giáo xứ, việc một giáo họ nhỏ ở vùng bán sơn địa như Tùng Sơn được trao giữ thánh tích từ Rôma là điều rất đặc biệt.

Theo linh mục Augustino Trần Như Huynh, phụ trách nhà thờ Tùng Sơn, nổi bật trong số đó là thánh tích từ xương thánh Phêrô, một trong những môn đệ đầu tiên được chính Chúa Giêsu kêu gọi, người luôn hiện diện trong nhiều biến cố quan trọng trong hành trình rao giảng Tin Mừng. Theo truyền thống Công giáo, ngài được tôn kính là vị giáo hoàng đầu tiên của Giáo hội.

Bên cạnh đó còn có thánh tích từ xương thánh Anna, thân mẫu của Đức Maria. Trong đức tin Công giáo, thánh Anna được nhắc đến như biểu tượng của đời sống thánh thiện, khiêm nhường và đức thanh tịnh, là một trong những nhân vật được tôn kính bậc cao trong thời Cựu ước.

Nhà thờ cũng lưu giữ thánh tích từ xương thánh Monica và thánh Augustino, hai nhân vật có vị trí đặc biệt trong lịch sử Kitô giáo. Thánh Monica nổi tiếng với đức tin bền bỉ và những lời cầu nguyện không ngừng cho con trai mình, còn thánh Augustino là một trong những nhà thần học và triết gia vĩ đại, có ảnh hưởng sâu rộng đến tư tưởng Kitô giáo và triết học phương Tây. Ngoài ra, tại nhà thờ còn có mảnh vải được xác tín là từ tà áo của Đức Mẹ Maria (mẹ Chúa Giêsu), được rước về để giáo dân chiêm bái và cầu nguyện.

Theo linh mục Augustino Trần Như Huynh, các thánh tích này được Giáo hội Công giáo Rôma lựa chọn và trao cho nhà thờ Tùng Sơn lưu giữ, như một sự tín nhiệm đặc biệt dành cho giáo họ nhỏ nơi vùng núi Hòa Sơn. Theo linh mục, đây là những dấu ấn thánh thiêng và là hồng ân lớn lao đối với cộng đoàn giáo dân nơi đây. Việc được đón nhận các thánh tích từ Rôma là niềm tự hào rất lớn của giáo họ Tùng Sơn.

Hơn 120 năm tồn tại, nhà thờ đá Tùng Sơn vẫn là một trong những công trình tôn giáo cổ hiếm hoi còn giữ gần như nguyên vẹn diện mạo ban đầu. Việc lưu giữ hàng chục thánh tích thiêng liêng từ Rôma khiến thánh đường trở thành một điểm hành hương đặc biệt của giáo dân miền Trung. (còn tiếp)