Nhiều tổ chức ngoại sẵn sàng đầu tư ngay sau kỳ rà soát tháng 3 của FTSE Russell

Trong cuộc trò chuyện đầu Xuân Bính Ngọ 2026 với Tuổi Trẻ, ông Bùi Hoàng Hải – Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chia sẻ rõ hơn về câu chuyện nâng hạng và sự chuẩn bị để đón dòng vốn toàn cầu giai đoạn tới.

Chứng khoán một năm nhìn lại

* Không thể phủ nhận thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một năm đặc biệt. Ông có thể chia sẻ những điểm nhấn quan trọng của thị trường?

– Một điểm nhấn trong năm là việc FTSE Russell công bố Việt Nam đáp ứng toàn bộ tiêu chí và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Đây là thành quả của quá trình cải cách đồng bộ về khung pháp lý, hạ tầng công nghệ, mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, cũng như chất lượng quản lý – giám sát và là minh chứng cho việc biến đổi từ lượng thành chất của thị trường chứng khoán Việt Nam sau 25 năm hoạt động dưới sự chỉ đạo sát sao và sáng suốt của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, có sự phối hợp chặt chẽ của các bộ ngành, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước trong quá trình xây dựng và ban hành các quy định liên quan đến hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài; cũng như sự hỗ trợ từ Ngân hàng Thế giới, chuyên gia FTSE Russel và các nhà đầu tư toàn cầu, sự phối hợp truyền thống của cơ quan thông tấn báo chí trong nước và quốc tế.

Một yếu tố rất quan trọng nữa là chuyển biến tích cực, sự nỗ lực hành động của các thành viên thị trường, đặc biệt là các công ty chứng khoán và doanh nghiệp niêm yết.

* Theo ông, thách thức lớn nhất trong hành trình nâng hạng là gì, đặc biệt khi phải cân bằng giữa chuẩn mực quốc tế và điều kiện của Việt Nam?

– Thách thức lớn nhất nằm ở việc hài hòa kỳ vọng của các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư quốc tế với điều kiện thực tế của thị trường Việt Nam.

Các yêu cầu về chuẩn mực quốc tế, từ cơ chế giao dịch, thanh toán đến minh bạch thông tin, đều rất cần thiết, nhưng việc triển khai phải phù hợp với năng lực hạ tầng, pháp lý và mức độ sẵn sàng của các thành viên thị trường trong nước.

Do đó, khó khăn không nằm ở từng tiêu chí riêng lẻ, mà ở bài toán tổng thể: vừa đáp ứng yêu cầu nâng hạng, vừa bảo đảm an toàn, ổn định cho thị trường và nhà đầu tư trong nước.

Một trong những yêu cầu quan trọng được nhà đầu tư nước ngoài nhiều lần nhấn mạnh là cơ chế không phải ký quỹ trước giao dịch. Đây là thông lệ phổ biến tại các thị trường mới nổi, giúp giảm chi phí và tạo thuận lợi cho dòng vốn.

Tuy nhiên, với Việt Nam, việc chuyển đổi sang mô hình này liên quan trực tiếp đến an toàn thanh toán, hạ tầng công nghệ và quản trị rủi ro của toàn thị trường.

Việt Nam đã từng bước tháo gỡ yêu cầu này thông qua việc hoàn thiện khung pháp lý, cải thiện cơ chế thanh toán đối ứng và chuẩn bị hệ thống công nghệ mới, thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với tiến trình nâng hạng.

Gỡ những nút thắt, hóa giải những nghi ngại, nhiều nhà đầu tư ngoại quan tâm

* Trong quá trình làm việc, có những hiểu lầm phổ biến nào từ phía nhà đầu tư quốc tế về thị trường Việt Nam?

– Một trong những quan ngại trước đây của nhà đầu tư quốc tế liên quan đến năng lực của các công ty chứng khoán trong nước, đặc biệt là năng lực tài chính và quản trị rủi ro khi triển khai cơ chế không ký quỹ trước giao dịch.

Nhà đầu tư nước ngoài lo ngại rằng các công ty chứng khoán Việt Nam có thể phải gánh trách nhiệm thanh toán lớn hơn và đặt câu hỏi liệu các công ty này có đủ vốn, hệ thống và quy trình kiểm soát để đáp ứng chuẩn mực quốc tế hay không.

Điều cần làm rõ là năng lực của khối công ty chứng khoán Việt Nam đã thay đổi đáng kể trong vòng 5 đến 10 năm qua.

Nhiều công ty lớn hiện có vốn hóa hàng chục nghìn tỉ đồng, hệ thống công nghệ được đầu tư bài bản, mô hình quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn quốc tế và đã quen với các yêu cầu khắt khe từ quỹ đầu tư, quỹ hoán đổi danh mục và các tổ chức quản lý tài sản toàn cầu.

Bên cạnh đó, SSC cùng các Sở giao dịch chứng khoán và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam đã triển khai các tiêu chuẩn an toàn tài chính, kiểm toán độc lập và cơ chế giám sát chặt chẽ.

Chỉ những công ty đáp ứng đầy đủ điều kiện mới được tham gia các nghiệp vụ theo quy định. Khi thông tin được cung cấp minh bạch, nhà đầu tư quốc tế đã ghi nhận rõ những tiến bộ của thị trường Việt Nam.

* Gần đây, nhiều quỹ đầu tư toàn cầu quy mô lớn quan tâm mạnh mẽ đến Việt Nam. Cơ quan quản lý đã chuẩn bị như thế nào để đón dòng vốn này?

– Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp sẽ mở ra cơ hội tiếp cận các dòng vốn đầu tư gián tiếp quốc tế trung và dài hạn, đặc biệt từ các quỹ chỉ số, quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các định chế tài chính lớn.

Vừa qua, nhiều tổ chức đầu tư hàng đầu thế giới như Vanguard, BlackRock, UBS và State Street đã có những đánh giá tích cực về thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời tăng cường trao đổi thông tin với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các định chế tài chính trong nước.

Một số tổ chức đã chủ động xây dựng quy trình và thỏa thuận hợp tác để sẵn sàng triển khai đầu tư ngay sau kỳ rà soát tháng 3 của FTSE Russell.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trong Đề án nâng hạng, tập trung vào hoàn thiện thể chế, mở rộng sản phẩm, nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường kỷ luật thị trường và phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng chuyên nghiệp, bền vững…