Tháo gỡ, xử lý vướng mắc dự án BT chuyển tiếp

Văn phòng Chính phủ vừa có Văn bản số 2218 về việc trình dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với dự án đầu tư theo hình thức xây dựng – chuyển giao (BT).

Cụ thể, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thiện Tờ trình Chính phủ về nội dung dự thảo Nghị quyết và rà soát dự thảo Nghị quyết bảo đảm đúng nội dung Tờ trình.

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất phân loại và xử lý các dự án, hợp đồng BT thành 5 nhóm kịch bản cụ thể.

Thứ nhất, đối với các dự án có hợp đồng ký kết đúng quy định pháp luật: Cơ quan nhà nước cam kết tiếp tục thực hiện và thanh toán cho nhà đầu tư theo đúng các điều khoản đã ký, đảm bảo tính kế thừa và ổn định của chính sách.

Thứ hai, nhóm dự án có thiếu sót trong quá trình chuẩn bị đầu tư: Dự thảo đề xuất phương án “xử lý trước, chạy tiếp sau”. Cụ thể, cơ quan chức năng sẽ rà soát, xử phạt vi phạm hành chính (nếu có) để khắc phục sai sót. Sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý, dự án sẽ được phép tiếp tục triển khai và thanh toán.

Thứ ba, nhóm hợp đồng có nội dung chưa phù hợp nhưng có thể sửa đổi: Các bên được phép đàm phán ký kết phụ lục hợp đồng để điều chỉnh. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đặt ra nguyên tắc “bất di bất dịch” là việc sửa đổi không được làm thay đổi quyền và nghĩa vụ cơ bản của các bên so với hợp đồng gốc.

Thứ tư, nhóm hợp đồng sai phạm không thể sửa đổi: Đây là biện pháp mạnh tay nhất. Dự thảo đề xuất chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Nếu lỗi thuộc về cơ quan Nhà nước, ngân sách sẽ được bố trí để thanh toán các chi phí hợp lý mà nhà đầu tư đã bỏ ra, nhằm giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp.

Thứ năm, nhóm dự án đã ký hợp đồng nhưng chưa khởi công: Tùy thuộc vào hiệu quả kinh tế – xã hội, cấp có thẩm quyền sẽ quyết định cho phép tiếp tục hoặc chấm dứt hợp đồng, dựa trên nguyên tắc hài hòa lợi ích.

Dự án giao thông (Ảnh: Hải Long).

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của các dự án BT là xác định giá trị quỹ đất thanh toán (đất đối ứng). Về vấn đề này, Bộ Tài chính đề xuất nguyên tắc: Thời điểm xác định giá đất là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất.

Tuy nhiên, để tôn trọng các cam kết dân sự trước đó, dự thảo nêu rõ: Trường hợp hợp đồng BT đã có quy định cụ thể về giá trị quỹ đất hoặc ấn định thời điểm xác định giá đất, thì ưu tiên thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng. Quy định này được giới đầu tư đánh giá là cởi mở, giúp tránh các tranh chấp về hồi tố giá đất.

Đáng chú ý, để cắt giảm thủ tục hành chính, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế đặc thù: Trường hợp dự án phát sinh tăng tổng mức đầu tư, cho phép điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi mà không cần quay lại quy trình điều chỉnh chủ trương đầu tư – vốn là khâu tốn nhiều thời gian nhất. Ngoài ra, đối với nhà đầu tư đã ứng tiền giải phóng mặt bằng, Nhà nước sẽ bố trí ngân sách để hoàn trả.

Việc xử lý các dự án này sẽ tuân thủ Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) sửa đổi (Luật số 57/2024/QH15), đảm bảo mục tiêu giải quyết dứt điểm tồn đọng nhưng tuyệt đối không hợp thức hóa các sai phạm.