Bộ Y tế đề xuất nâng mức chuẩn lên 600.000 đồng/tháng (tăng 20%) từ tháng 7 tới nhằm cải thiện đời sống người thụ hưởng, thu hẹp khoảng cách an sinh và bảo đảm tương quan với chuẩn nghèo.
Chưa theo kịp chi phí sinh hoạt
Bộ Y tế đang dự thảo Nghị định Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 20/2021/NĐ-CP ngày 15-3-2021 của Chính phủ quy định chính sách trợ giúp xã hội (TGXH) đối với đối tượng bảo trợ xã hội, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 76/2024/NĐ-CP ngày 1-7-2024.
Theo Bộ Y tế, mức chuẩn TGXH hiện còn thấp, chưa bảo đảm mức sống tối thiểu và thiếu tương quan với các chính sách BHXH, giảm nghèo và ưu đãi người có công. Cụ thể, mức chuẩn 500.000 đồng/tháng hiện chỉ tương đương 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị theo quy định tại Nghị định số 351/2025/NĐ-CP (chuẩn nghèo khu vực nông thôn là 2,2 triệu đồng/tháng, khu vực đô thị là 2,8 triệu đồng/tháng).
Trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giai đoạn 2024-2026 dự kiến tăng bình quân trên 3,5%/năm (khoảng 12% sau 3 năm), nhất là giá lương thực, thực phẩm và dịch vụ y tế tăng nhanh, việc duy trì mức trợ cấp như hiện nay khiến đời sống người thụ hưởng ngày càng khó khăn. Điều này khiến chính sách TGXH chưa phát huy đầy đủ vai trò là “lưới đỡ” cuối cùng đối với người yếu thế.
Bên cạnh đó, hệ thống chính sách vẫn còn thiếu các định mức chi cụ thể cho chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng bảo trợ xã hội. Hiện chưa có quy định đồng bộ về các khoản chi thiết yếu như trang phục, đồ dùng cá nhân, chăm sóc sức khỏe, học tập, phục hồi chức năng cũng như đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các cơ sở TGXH…
Do đó, Bộ Y tế cho rằng việc sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và nâng cao hiệu quả chính sách TGXH trong giai đoạn mới.
TP HCM có mức sống cao, cần chính sách linh hoạt để nâng hiệu quả an sinh. Ảnh: HỒNG ĐÀO
Theo quy định của Luật BHXH 2024 và các văn bản liên quan, người từ đủ 75 tuổi trở lên không có lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Một số trường hợp từ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo cũng được xem xét thụ hưởng nếu đủ điều kiện. Mức trợ cấp hiện hành là 500.000 đồng/tháng, áp dụng từ ngày 1-7-2025.
Thực tế, nhiều nơi đã nâng mức trợ cấp cao hơn mức chuẩn chung. Trong đó, Quảng Ninh và Hải Phòng 700.000 đồng/tháng, cao hơn 200.000 đồng; Hà Nội và TP HCM áp dụng mức 650.000 đồng/tháng, Tuyên Quang 530.000 đồng/tháng. Đánh giá về xu hướng này, một số chuyên gia cho rằng việc các địa phương chủ động nâng mức trợ cấp là tín hiệu tích cực, thể hiện tính linh hoạt và trách nhiệm trong thực hiện chính sách an sinh.
Đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu
Một số chuyên gia cho rằng mức trợ cấp hiện nay đang dần “tụt lại” so với nhu cầu sống tối thiểu. Nếu không điều chỉnh kịp thời, giá trị thực của khoản trợ cấp sẽ tiếp tục bị bào mòn, khiến chính sách TGXH khó phát huy vai trò hỗ trợ tối thiểu đối với nhóm yếu thế.
Tại dự thảo tờ trình Nghị định Sửa đổi, bổ sung Nghị định 20/2021/NĐ-CP về chính sách TGXH (đã được sửa đổi tại Nghị định 76/2024/NĐ-CP) trình Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết mức chuẩn trợ cấp xã hội (TCXH) và trợ cấp hưu trí xã hội hiện nay là 500.000 đồng/tháng – mức thấp nhất trong hệ thống an sinh. Nếu chỉ tăng 8% lên 540.000 đồng/tháng, mức này vẫn chưa đạt 25% chuẩn nghèo nông thôn và chưa đến 20% chuẩn nghèo đô thị.
Để bảo đảm tương quan với các chính sách xã hội khác, đồng thời hỗ trợ tốt hơn cho các nhóm yếu thế, dự thảo Nghị định đề xuất nâng mức chuẩn TGXH và trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 đồng lên 600.000 đồng/tháng (tăng 20%).
Mức tăng này được tính toán trên cơ sở kết hợp điều chỉnh lương cơ sở (khoảng 8%) và bù đắp trượt giá do chỉ số giá tiêu dùng tăng trong giai đoạn 2024-2026 (khoảng 12%). Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh sẽ được xem xét linh hoạt trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách, biến động giá tiêu dùng và điều kiện sống của đối tượng thụ hưởng. Qua đó, bảo đảm hài hòa với các chính sách an sinh khác. Dự thảo cũng cho phép các địa phương, căn cứ điều kiện thực tế, quyết định mức TGXH cao hơn mức chuẩn chung.
Mức chuẩn 600.000 đồng/tháng được kỳ vọng giúp cải thiện đáng kể khả năng đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu, tương đương 27,3% chuẩn nghèo nông thôn và 21,4% chuẩn nghèo đô thị; góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm chính sách và hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội. Bên cạnh đó, tờ trình cũng đề xuất bổ sung cơ sở pháp lý cho một số khoản chi đã thực hiện trên thực tế, như hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh và quy định định mức chăm sóc tại các cơ sở TGXH, nhằm tăng tính minh bạch và thống nhất trong quản lý ngân sách.
Luật sư ĐÀO QUANG HUY, Đoàn Luật sư TP HCM:
Linh hoạt mức hỗ trợ
Đề xuất của Bộ Y tế về việc nâng mức TCXH là bước điều chỉnh phù hợp với tinh thần bảo vệ quyền con người được ghi nhận trong Hiến pháp, đồng thời góp phần cải thiện mức sống tối thiểu cho các nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng cũng giúp khắc phục khoảng trống của chính sách hiện hành, hướng tới bao phủ toàn diện hơn. Tuy vậy, cần quy định rõ tiêu chí để bảo đảm minh bạch, công bằng và tránh trùng lặp. Đáng lưu ý, tại các đô thị có mức sống cao như TP HCM, mức trợ cấp 600.000 đồng/tháng có thể chưa đáp ứng đủ nhu cầu tối thiểu. Vì vậy, cần cân nhắc áp dụng mức hỗ trợ cao hơn hoặc cho phép địa phương chủ động bổ sung từ ngân sách.
Trước đó, HĐND TP HCM đã thông qua chính sách tại kỳ họp ngày 28-8-2025 nhằm cụ thể hóa Nghị định 176/2024 của Chính phủ về trợ cấp hưu trí xã hội. Theo đó, người từ đủ 75 tuổi trở lên, không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, hoặc đang hưởng mức thấp hơn 650.000 đồng, sẽ được nhận khoản trợ cấp này. Đây là chính sách nhân văn, phù hợp thực tiễn.
Thiết kế chính sách theo hướng linh hoạt theo vùng sẽ giúp nâng cao hiệu quả thực chất, đồng thời vẫn bảo đảm cân đối ngân sách và tính bền vững lâu dài.
Bà CAO THỊ MỸ (phường Thủ Đức, TP HCM):
Trang trải nhu cầu cơ bản
Là người dân sinh sống tại TP HCM, tôi đồng tình với đề xuất nâng mức TCXH và mở rộng đối tượng thụ hưởng. Thực tế xung quanh, nhiều người lớn tuổi gặp không ít khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày. Có người không còn khả năng lao động, gần như không có thu nhập, phải phụ thuộc vào con cháu. Trong khi đó, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện kinh tế để chăm lo đầy đủ cho cha mẹ già.
Với mức trợ cấp hiện nay, chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn ngày càng tăng khiến khoản hỗ trợ giúp người cao tuổi có thêm điều kiện trang trải nhu cầu cơ bản như ăn uống, thuốc men. Bên cạnh đó, mở rộng đối tượng bảo trợ xã hội là cần thiết. Ngoài người cao tuổi, nhiều nhóm yếu thế khác như người khuyết tật, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn cũng cần được quan tâm nhiều hơn. Nếu triển khai hiệu quả, chính sách sẽ góp phần bảo đảm an sinh, giảm gánh nặng cho gia đình và giúp người yếu thế cảm nhận rõ hơn sự quan tâm của xã hội.
Chị MAI HỒNG GẤM (tỉnh Đồng Tháp):
Chính sách nhân văn
Ba tôi năm nay 79 tuổi, vẫn khỏe mạnh, có thể làm vườn và tự đạp xe ra chợ. Từ ngày 1-7-2025, ba tôi được nhận 500.000 đồng/tháng theo chính sách TCXH dành cho người từ 75 tuổi trở lên không có lương hưu. Ông rất vui khi nói với các con: “Ba có khoản riêng, có thể tự mua thứ mình thích, không phải trông chờ vào con cái”. Số tiền không lớn nhưng mang lại cho ông sự tự chủ và niềm vui.
Vì vậy, khi có đề xuất nâng mức trợ cấp lên 600.000 đồng/tháng, tôi rất đồng tình. Đây là chính sách giàu tính nhân văn. Thực tế, phần lớn người cao tuổi ở Việt Nam không có lương hưu, sống dựa vào con cháu và thường mắc các bệnh mạn tính như cao huyết áp, đái tháo đường, xương khớp… Nếu được tăng trợ cấp, họ sẽ giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt, có thêm điều kiện chăm sóc sức khỏe và an tâm hơn trong cuộc sống. Hồng Đào ghi
Hơn 4,7 triệu người thụ hưởng
Hiện nay, có khoảng 4,7 triệu người thuộc diện thụ hưởng chính sách TGXH. Trong đó, 2,5 triệu người từ đủ 75 tuổi trở lên hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; gần 2 triệu người hưởng TCXH như người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người đơn thân nghèo nuôi con, người nhiễm HIV… Ngoài ra, hơn 429.000 người được hỗ trợ kinh phí chăm sóc tại cộng đồng. Tổng kinh phí hiện khoảng 45.000 tỉ đồng/năm. Nếu điều chỉnh, ngân sách dự kiến tăng thêm khoảng 580 tỉ đồng/tháng, tương đương 7.000-7.500 tỉ đồng/năm, vẫn trong khả năng cân đối giai đoạn 2026-2030.
Nguồn: https://nld.com.vn/nang-chuan-tro-cap-xa-hoi-them-diem-tua-cho-nguoi-yeu-the-196260408193818302.htm
