Trình sửa Luật Thủ đô, trao 85 quyền mới chưa có trong luật cho chính quyền Hà Nội

Chiều 8-4, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày trước Quốc hội tờ trình về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Nhiều cơ chế không còn tính đặc thù, vượt trội để phát triển thủ đô

Về cơ sở thực tiễn sửa luật, ông Tùng cho biết hiện nhiều cơ chế, chính sách tại Luật Thủ đô năm 2024 đã được tham khảo, kế thừa tại các luật chuyên ngành, nghị quyết đặc thù của các địa phương không còn tính đặc thù, vượt trội để phát triển thủ đô.

Thực tiễn quản lý, phát triển đô thị thủ đô Hà Nội trong thời gian qua cho thấy vẫn tồn tại hạn chế, yếu kém, điểm nghẽn lớn, kéo dài, chưa được khắc phục như tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng cục bộ và ô nhiễm môi trường.

Cùng với đó hạn chế trong bảo đảm an toàn đô thị, nhất là phòng cháy, chữa cháy; ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu; hạn chế trong quy hoạch và lãng phí tài nguyên; vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng; các “điểm nghẽn” về thể chế, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, tài chính – ngân sách, đất đai và hợp tác công – tư đang hạn chế khả năng huy động nguồn lực cho phát triển thủ đô.

Cùng theo ông Tùng, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực biến động phức tạp, khó lường, khó đoán định, tác động tới sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước và thủ đô, cùng với sự phát triển rất nhanh chóng của khoa học, công nghệ, các mô hình kinh tế mới thì không thể dự liệu tất cả các nội dung cần quy định ngay trong luật để phục vụ phát triển thủ đô.

Do vậy cần đổi mới tư duy xây dựng Luật Thủ đô theo hướng thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn phải được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển thủ đô trong kỷ nguyên mới.

“Không chỉ phân quyền, phân cấp cho thủ đô những nội dung cụ thể mà còn phải phân quyền để thủ đô ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc thù để thủ đô thực sự phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế, dẫn dắt, lan tỏa phát triển của vùng thủ đô và cả nước”, ông Tùng nhấn mạnh.

Phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội

Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô hiện hành.

Với tinh thần, cách tiếp cận mới, dự thảo luật đã sửa đổi hầu hết các quy định tại Luật Thủ đô: các quy định chung, quy định về tổ chức chính quyên, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng và trật tự, an toàn thủ đô; phát triển văn hóa – xã hội; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nguồn lực phát triển thủ đô…

Trong đó dự luật bổ sung quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền thủ đô nhằm thể chế hóa chủ trương phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho TP Hà Nội.

Bổ sung quy định về thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền TP Hà Nội.

Quy định về thí điểm cơ chế, chính sách nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới.

Mặt khác, bổ sung quy định về công dân ưu tú thủ đô và giao HĐND TP có thẩm quyền quy định về điều kiện, thủ tục tặng, thu hồi danh hiệu này.

Bổ sung quy định về thu hồi đất để thực hiện các dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội.

Cùng với đó quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới. Bổ sung quy định về trách nhiệm giải trình của chính quyền TP. Bổ sung quy định về cơ chế xử lý vi phạm, loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý để xử lý các vi phạm khi tổ chức thi hành luật.

Đồng thời xác lập cơ chế loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với người đứng đầu, công chức, viên chức và cá nhân tham gia xây dựng, ban hành, thi hành luật và các văn bản liên quan trong trường hợp không tư lợi, đã tuân thủ đầy đủ các quy trình theo quy định trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.

Đáng chú ý, dự thảo luật được xây dựng theo hướng đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền TP, không quy định chi tiết về trình tự, thủ tục. Do đó các quy định tại dự thảo luật không trực tiếp quy định các thủ tục hành chính.

Theo đó dự luật đã quy định phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền TP Hà Nội.

“Theo thống kê, có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó 50 thẩm quyền kế thừa từ Luật Thủ đô và Nghị quyết 258, 57 thẩm quyền khác quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, 85 thẩm quyên mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành”, ông Tùng phân tích.