Vốn hóa chứng khoán cần gần 3 triệu tỉ đồng để bằng 100% GDP: Liệu có khả thi năm nay?

Điều này tương ứng với mức tăng gần 29% so với cuối năm 2025.

Vốn của nền kinh tế phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng

Việt Nam đặt mục tiêu vốn hóa thị trường cổ phiếu ít nhất 100% GDP cuối năm 2026 từ mức 9,98 triệu tỉ đồng đạt được cuối 2025 (tương đương 86,7% GDP ước tính năm 2024).

Đây được xem là nguồn lực quan trọng để góp phần hiện thực mục tiêu tăng trưởng GDP giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên.

Để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong trung hạn, cấu phần đầu tư nội địa – bao gồm đầu tư công và đầu tư tư nhân, sẽ đóng vai trò dẫn dắt. Điều này đồng nghĩa với nhu cầu vốn cho nền kinh tế sẽ gia tăng mạnh mẽ trong 5 năm tới.

Trong khi đó, tín dụng của hệ thống ngân hàng đã đạt quy mô khoảng 146% GDP vào cuối năm 2025, mức cao so với nhiều nền kinh tế mới nổi. Điều này phản ánh cấu trúc tài chính của Việt Nam vẫn mang tính “bank-based”, tức phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng.

Ở giai đoạn phát triển cao hơn, nhiều quốc gia đã chuyển dần sang mô hình cân bằng hơn giữa tín dụng ngân hàng và thị trường vốn.

Để vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt mức 100% GDP, tổng vốn hóa cần tăng thêm hơn 2,86 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 108 tỉ USD năm nay. Điều này tương ứng với mức tăng gần 29% so với cuối năm 2025.

Tuy nhiên, mức tăng này không đồng nghĩa với việc chỉ số chứng khoán phải tăng tương ứng 29%. Trong thực tế, vốn hóa thị trường có thể gia tăng thông qua nhiều con đường khác nhau.

Một phần đến từ việc các doanh nghiệp đang niêm yết phát hành thêm cổ phiếu để huy động vốn. Một phần khác đến từ việc các doanh nghiệp tư nhân đại chúng hóa như thông qua IPO và niêm yết hay đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán, qua đó bổ sung thêm các doanh nghiệp mới vào “hệ sinh thái” của thị trường vốn.

Nửa cuối 2025, thị trường đã chứng kiến một số đợt phát hành tăng vốn và IPO quy mô lớn. Xu hướng này được kỳ vọng sẽ tiếp tục trong năm 2026 khi môi trường tiếp tục thuận lợi và nhiều doanh nghiệp đã có kế hoạch IPO trong năm nay.

Theo một số ước tính ban đầu, sau khi loại trừ tác động của huy động vốn mới và IPO, chỉ số thị trường cần tăng khoảng 24,6% đến 26,2% để đạt mục tiêu vốn hóa đề ra.

Nếu giả định mức tăng tương đối đồng đều của các chỉ số, VN-Index có thể đạt vùng khoảng 2.223 đến 2.252 điểm vào cuối năm 2026.

Vùng điểm số này có thể được diễn giải thông qua các yếu tố cơ bản của thị trường. Các công ty chứng khoán hiện dự báo tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS) của các doanh nghiệp niêm yết trong năm 2026 ở mức khoảng 17%.

Nếu mức định giá P/E của thị trường duy trì quanh vùng 15,4 đến 15,6 lần thì chỉ số thị trường hoàn toàn có thể đạt vùng điểm số nói trên.

Trong lịch sử, khi chứng khoán Việt Nam ở trong các giai đoạn tăng trưởng, mức P/E của VN-Index như trên là rất khả thi, thậm chí từng cao hơn đáng kể trong các giai đoạn sau của uptrend. Do đó, trong điều kiện các yếu tố kinh tế vĩ mô và lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục duy trì tích cực, kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra.

Tất nhiên triển vọng này vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố bên ngoài. Những rủi ro như lạm phát toàn cầu gia tăng, suy thoái kinh tế quốc tế có thể ảnh hưởng đến triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp cũng như mức định giá của thị trường.

Tiềm năng phát triển thị trường vốn còn rất lớn

Nhìn xa hơn, mục tiêu phát triển thị trường vốn của Việt Nam không dừng lại ở mốc 100% GDP.

Theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt mốc 120% GDP. Để đạt được mục tiêu này bền vững, thị trường cần phát triển cả về quy mô và chất lượng, từ phía cung của thị trường là các doanh nghiệp niêm yết cho đến phía cầu là cấu trúc nhà đầu tư.

Ở góc độ cung, thị trường cần không chỉ gia tăng số lượng doanh nghiệp niêm yết mà còn nâng cao chất lượng của các doanh nghiệp trên sàn.

Hiện nay, cơ cấu vốn hóa phụ thuộc khá lớn vào hai nhóm ngành là ngân hàng và bất động sản. Trong khi đó nhiều lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế như công nghệ, logistics, năng lượng hay sản xuất công nghiệp vẫn chưa có nhiều đại diện quy mô lớn trên thị trường chứng khoán.

Việc thu hút thêm các doanh nghiệp lớn thuộc những ngành kinh tế mới sẽ giúp thị trường trở nên đa dạng hơn và phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, yếu tố minh bạch của doanh nghiệp niêm yết đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng thị trường. Kinh nghiệm của nhiều thị trường cho thấy niềm tin của nhà đầu tư không chỉ được xây dựng từ tốc độ tăng trưởng mà còn từ chất lượng quản trị doanh nghiệp và tính minh bạch của thông tin.

Do đó việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế như IFRS, cải thiện chất lượng công bố thông tin và nâng cao chuẩn mực quản trị doanh nghiệp đang được các cơ quan quản lý triển khai.

Chứng khoán khó ‘về đích’ 100% GDP?

Mặc dù số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán tại Việt Nam đã vượt mốc 11 triệu – vượt trước cả mục tiêu đến năm 2030, nhưng quy mô vốn hóa thị trường vẫn cách mục tiêu 100% GDP của năm nay một khoảng đáng kể khi chỉ đạt khoảng 340 tỉ USD.