Vụ vợ khoe chồng học dốt nhưng giàu: Học giỏi có còn là “tấm vé vàng”?

Cẩn trọng với “thiên kiến kẻ sống sót”

Trao đổi với phóng viên Dân trí, thầy Kiều Minh Nhật, giáo viên dạy tiếng Anh, cho rằng quan điểm học lực không cao nhưng vẫn thành công về tài chính không hoàn toàn sai, nhưng dễ gây hiểu lầm nếu không có bối cảnh cụ thể.

Đầu tiên, việc so sánh trực tiếp học lực, bằng cấp với thu nhập có thể ảnh hưởng tiêu cực đến động lực học tập của học sinh.

Vợ đăng bài khen chồng học dốt nhưng giàu khiến dư luận xôn xao (Ảnh: Huyền Trang).

“Nhiều em chỉ nhìn vào thu nhập nhất thời, có thể đến nhanh nhờ may mắn, ngoại hình hoặc trào lưu mà quên xét đến tính bền vững.

Thu nhập bền vững đến từ năng lực cốt lõi, tư duy và kiến thức nền tảng, những thứ được hình thành qua quá trình học tập lâu dài”, thầy nói.

Theo thầy Nhật, đây là một dạng “survivorship bias” (thiên kiến “kẻ sống sót”), lỗi lập luận phổ biến trên mạng xã hội.

“Chúng ta thường chỉ nhìn thấy những người học không giỏi nhưng trở nên giàu có, nổi tiếng mà quên đi hàng triệu người khác cũng có học lực thấp nhưng đang phải vật lộn với cuộc sống bấp bênh, thu nhập thấp và ít cơ hội thăng tiến”, thầy phân tích.

Bên cạnh đó, thầy nhận định mạng xã hội khiến học sinh dễ lầm tưởng rằng không cần học cũng có thể giàu.

Từ thực tế giảng dạy, thầy Nhật cho biết sự hoang mang trong lựa chọn con đường học tập – nghề nghiệp của học sinh ngày càng rõ nét.

Nếu trước đây lộ trình phổ biến là “học giỏi – đại học – việc làm ổn định” thì hiện nay sự bùng nổ của các nghề mới như KOL (người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội), streamer (nhà sáng tạo nội dung trực tuyến), kinh doanh trực tuyến, cùng áp lực so sánh trên mạng xã hội, khiến nhiều học sinh loay hoay. 

Với những học sinh không nổi trội về học lực, thầy Nhật cho rằng điều quan trọng không phải là áp đặt con đường học thuật hàn lâm, mà là định hướng phù hợp với năng lực và điều kiện thực tế.