8 thói quen khiến da khô, bong tróc vào mùa đông

ThS.BS Quách Thu Trang, khoa Da liễu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết làn da không chỉ tiết mồ hôi mà còn tạo nên một lớp màng sinh học hydrolipid bảo vệ bề mặt da. Lớp màng này được hình thành từ mồ hôi, bã nhờn và các axit hữu cơ như axit lactic, axit amin, axit béo tự do, tạo môi trường hơi axit với pH khoảng 4,5-5. Nhờ đó, da được giữ ẩm tự nhiên, hạn chế vi khuẩn, nấm gây hại và duy trì hệ vi sinh da ổn định.

Vào mùa đông, không khí hanh khô và gió lạnh làm giảm tiết dầu tự nhiên, khiến lớp màng bảo vệ da suy yếu. Quá trình lão hóa theo tuổi tác làm giảm sản xuất collagen – yếu tố quan trọng giúp duy trì độ ẩm cho da. Hệ quả là da khô ráp, nứt nẻ, ngứa, ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Bác sĩ Trang chỉ ra một số thói quen sinh hoạt hằng ngày dưới đây gây khô da.

Sử dụng nước quá nóng

Tiếp xúc với nước nóng có thể làm mất đi lớp dầu tự nhiên giữ ẩm cho da. Tắm nước nóng thời gian dài khiến hàng rào bảo vệ da bị phá vỡ, giảm độ ẩm, dẫn đến khô da, bong tróc, thậm chí kích ứng. Cảm giác làn da căng tức, ngứa sau khi tắm hay rửa mặt chính là dấu hiệu da bị mất nước. Bác sĩ Trang khuyến cáo nên dùng nước ấm vừa phải, không tắm quá 10-15 phút và dưỡng ẩm ngay sau khi tắm để “khóa” độ ẩm cho da.

Rửa mặt nhiều lần trong ngày

Rửa mặt nhiều khiến da mất ẩm và cân bằng pH, dẫn đến khô da, bong tróc, kích ứng, nhất là khi sử dụng sản phẩm sữa rửa mặt có độ pH cao hoặc chứa nhiều chất tạo bọt. Nên rửa mặt mỗi ngày hai lần vào sáng và tối bằng sản phẩm dịu nhẹ, không chứa sulfate và có thành phần dưỡng ẩm như glycerin hoặc ceramide. Massage da mặt nhẹ nhàng, tránh chà xát quá mạnh.

Dưỡng ẩm sai cách

Thời điểm “vàng” để dưỡng ẩm là ngay sau khi rửa mặt hoặc tắm, khi da còn hơi ẩm. Lúc này, kem dưỡng giúp “khóa” nước lại trên bề mặt, ngăn mất ẩm. Việc chọn sản phẩm dưỡng không phù hợp cũng khiến da không được bảo vệ đúng mức. Vào mùa lạnh, các loại kem đặc, có chứa vitamin A, E và các thành phần giữ ẩm cao như hyaluronic axit, glycerin, shea butter, hoặc dầu thực vật tự nhiên như dầu ôliu, dầu hạnh nhân… hiệu quả hơn lotion hay gel nhẹ. Tránh sử dụng kem dưỡng ẩm, serum chứa chất tạo mùi thơm và cồn cho da nhạy cảm. Đắp mặt nạ cấp ẩm buổi tối cũng rất tốt cho da mặt khô nứt vào mùa đông.

Uống ít nước

Khi thời tiết lạnh, nhiều người ít có cảm giác khát, dẫn đến lượng nước nạp vào giảm đáng kể. Tuy nhiên, cơ thể vẫn mất nước qua hơi thở, mồ hôi và bài tiết như bình thường. Thiếu nước không chỉ khiến da khô, xỉn màu mà còn làm chậm quá trình tái tạo tế bào. Bác sĩ Trang khuyên nên uống đủ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, bổ sung nước từ trái cây tươi, rau củ hoặc canh, súp để đảm bảo độ ẩm tự nhiên, giúp cơ thể đào thải độc tố, tăng cường trao đổi chất.

Lạm dụng tẩy tế bào chết

Vào mùa lạnh, tốc độ bong da tự nhiên giảm. Nếu tẩy tế bào chết quá nhiều lần, lớp sừng bảo vệ bị bào mòn, phá vỡ hàng rào độ ẩm, khiến da mất nước nhanh hơn. Với da khô, chỉ nên tẩy da chết một lần mỗi tuần với sản phẩm dịu nhẹ chứa enzyme trái cây hoặc axit nồng độ thấp như axit lactic. Sau đó, kết hợp dưỡng ẩm sâu để phục hồi hàng rào bảo vệ da. Nếu da bị nứt nẻ, thô ráp hoặc bị kích ứng, nên tránh tẩy da chết đến khi da lành hẳn.

Dùng điều hòa hoặc máy sưởi liên tục

Không khí trong phòng kín thường thiếu độ ẩm, đặc biệt khi bật điều hòa chế độ ấm hoặc máy sưởi hoạt động lâu. Làn da mất nước nhanh hơn, gây cảm giác khô rát, căng, nứt nẻ môi và tay. Để khắc phục, hãy đặt máy tạo ẩm trong phòng, giữ độ ẩm không khí ở mức 40-60%.

Bỏ qua kem chống nắng

Dù ánh nắng mùa đông yếu hơn, tia UV vẫn tồn tại và có thể xuyên qua mây, kính, gây tổn thương tế bào da, làm da khô, sạm, lão hóa sớm. Do đó, bôi kem chống nắng hằng ngày là cần thiết, kể cả khi trời râm hay chỉ ở trong nhà gần cửa sổ. Bác sĩ Trang khuyên chọn sản phẩm chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên, kết hợp dưỡng ẩm để bảo vệ da toàn diện.

Ăn uống mất cân bằng

Ít ăn rau xanh, trái cây trong mùa lạnh hoặc ăn nhiều thực phẩm chiên rán, cay nóng có thể làm mất cân bằng dinh dưỡng, khiến da dễ khô hơn. Ngược lại, chế độ ăn giàu omega-3 (cá hồi, hạt chia, quả óc chó), vitamin E, C và kẽm giúp duy trì màng lipid của da, tăng khả năng giữ ẩm tự nhiên, bảo vệ tế bào da trước tác động của môi trường.

Nếu da thường xuyên nóng rát, khô căng, bong tróc, nứt nẻ, mẩn đỏ hoặc có vảy trắng kéo dài và không cải thiện dù đã chăm sóc tại nhà, người bệnh nên đến bác sĩ da liễu khám. Trong một số trường hợp, khô da có thể là biểu hiện của các bệnh lý như viêm da cơ địa, vảy nến hoặc suy giáp, cần được điều trị phù hợp để tránh biến chứng.

Trịnh Mai