Rau quả Mỹ ồ ạt vào Việt Nam

Số liệu mới nhất của Cục Hải quan cho thấy nhập khẩu rau quả Mỹ vào Việt Nam tăng mạnh trong một thập kỷ qua. Giai đoạn 2016-2025, kim ngạch nhập khẩu rau quả từ Mỹ tăng hơn 10 lần, từ khoảng 85 triệu USD năm 2016 lên trên 900 triệu USD năm 2025. Trong đó, cherry, táo, nho, cam… là những trái cây được nhập nhiều về Việt Nam.

Riêng năm 2025, giá trị nhập khẩu tăng gần 67% so với năm trước. Trong khi đó, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Mỹ dù duy trì đà tăng và đạt khoảng 546 triệu USD, vẫn không theo kịp tốc độ tăng của chiều nhập khẩu.

Chênh lệch này khiến cán cân thương mại rau quả giữa hai nước liên tục âm trong chục năm qua. Nếu giai đoạn 2016-2017, mức nhập siêu còn ở quy mô nhỏ, từ năm 2018 trở lại đây, khoảng cách ngày càng nới rộng. Năm 2025, Việt Nam nhập siêu rau quả từ Mỹ gần 354 triệu USD, mức cao nhất trong giai đoạn 2016-2025.

Ở chiều ngược lại, trên thị trường Mỹ, rau quả Việt Nam vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn. Theo số liệu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ, trong 10 tháng đầu năm 2025, Mỹ nhập khẩu hơn 46 tỷ USD rau, hoa, củ, quả và sản phẩm chế biến. Việt Nam đạt kim ngạch khoảng 685 triệu USD, tăng gần 49% so với cùng kỳ, nhưng thị phần mới chiếm khoảng 1,49%, thấp hơn nhiều so với các nguồn cung lớn như Mexico, Canada hay các quốc gia Nam Mỹ.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Mỹ là thị trường quy mô rất lớn nhưng có khoảng cách địa lý xa và hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Việc Việt Nam nằm trong nhóm 13 quốc gia cung ứng rau quả lớn cho Mỹ phản ánh nỗ lực đáng kể của doanh nghiệp thời gian qua. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Mỹ ước tăng hơn 50% so với năm 2024, qua đó tạo nền tảng để hướng tới mục tiêu 1 tỷ USD trong năm nay.

Ông Nguyên cho rằng dư địa tăng trưởng vẫn còn khi danh mục trái cây tươi được phép xuất khẩu chính ngạch sang Mỹ ngày càng mở rộng, gồm bưởi, xoài, thanh long, nhãn, vải, vú sữa, chôm chôm và mới đây là dừa. Mỹ cũng đang xem xét giảm thuế đối ứng với một số mặt hàng nông sản mà nước này không có lợi thế sản xuất, như cà phê và trái cây nhiệt đới. Xu hướng tiêu dùng tại nước này cũng dịch chuyển sang các loại trái cây mới lạ, sản phẩm tốt cho sức khỏe và nhóm hàng chế biến sâu như trái cây đông lạnh, sấy khô, nước ép, trong đó các mặt hàng như dừa, sầu riêng và bưởi của Việt Nam ngày càng được ưa chuộng.

Tuy nhiên, xuất khẩu rau quả sang Mỹ vẫn đối mặt nhiều thách thức. Từ ngày 1/1/2026, các quy định về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm tiếp tục được siết chặt, đặc biệt là yêu cầu kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Việc quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói trong nước hiện chưa đồng đều, tiềm ẩn nguy cơ bị cảnh báo hoặc tạm dừng nhập khẩu.

Ngoài ra, chi phí logistics cao do khoảng cách địa lý xa khiến rau quả Việt Nam khó cạnh tranh về giá so với các đối thủ ở gần thị trường Mỹ hơn như Mexico, Peru hay Thái Lan. Các chính sách bảo hộ nông sản nội địa và biện pháp phòng vệ thương mại của Mỹ cũng là yếu tố khó dự báo. Cùng với đó, yêu cầu về sản xuất xanh, giảm phát thải carbon và trách nhiệm xã hội trong chuỗi cung ứng đang dần trở thành tiêu chuẩn bắt buộc, tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp xuất khẩu trong thời gian tới.

Thi Hà