Từ làng chài xưa, nước mắm Phan Thiết chinh phục kệ hàng Costco

Vượt qua những tiêu chuẩn kiểm duyệt khắt khe, nước mắm Tĩn – thương hiệu gắn liền với Bảo tàng nước mắm Làng Chài Xưa – đã chính thức xuất hiện tại hệ thống siêu thị bán lẻ lớn nhất nước Mỹ: Costco. Đây không chỉ là thắng lợi của một doanh nghiệp, mà còn mở ra chương phát triển mới cho nước mắm truyền thống Phan Thiết trên bản đồ ẩm thực toàn cầu.

Hành trình phục dựng di sản 300 năm

Nước mắm Tĩn không phải là một cái tên mới mẻ, mà là sự hồi sinh của một thương hiệu từng vang bóng một thời. Cách đây hơn 300 năm, những tĩn gốm nước mắm Phan Thiết đã theo ghe bầu đi khắp  lục tỉnh Nam Kỳ đến tận miền Trung, miền Bắc. Tuy nhiên, dòng chảy lịch sử đã khiến thương hiệu này bị lãng quên suốt nhiều năm qua.

Chỉ đến khi dự án Bảo tàng nước mắm Làng Chài Xưa (phường Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng) được ông Trần Ngọc Dũng ấp ủ và xây dựng suốt 10 năm, nước mắm Tĩn mới thực sự “tỉnh giấc”. Bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ nét văn hóa làng chài, nghề muối, nghề mắm hay tín ngưỡng thờ cá Ông, mà còn là bệ phóng để đưa giá trị truyền thống trở lại bàn ăn của các gia đình Việt hiện đại. 

Với tâm thế của một người con vùng đất Phan Thiết, ông Dũng không dừng lại ở thị trường nội địa. Khát vọng của ông lớn hơn: đưa “quốc hồn quốc túy” đến tận tay kiều bào và thực khách quốc tế, nhất là những người từng nặng lòng với hương vị nước mắm tĩn gốm ngày xưa.

“Tấm hộ chiếu” vào thị trường Mỹ: Không chỉ là hương vị

Để đưa được chai nước mắm truyền thống vào Mỹ là một hành trình gian nan vượt khó kéo dài suốt nhiều năm. Theo ông Trần Ngọc Dũng, bản thân ông đã phải “lăn xả” vào thị trường để tìm hiểu sự khác biệt trong thói quen và nhu cầu của người tiêu dùng bản địa.

Một trong những bài toán khó nhất là điều chỉnh sản phẩm để phù hợp với môi trường sống tại Mỹ. Do thiết kế nhà cửa kín và khí hậu đặc thù, nước mắm Tĩn xuất khẩu đã được tinh chỉnh để mùi không quá nồng, bám lâu trong không gian; vị không quá mặn đậm, và đặc biệt là kiểm soát chỉ số histamine nghiêm ngặt để đảm bảo không gây dị ứng.

Về mặt kỹ thuật, theo tiêu chuẩn của Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), nước mắm phải trải qua hệ thống thanh trùng gia nhiệt liên tục. 

Công nghệ này giúp loại bỏ vi sinh vật nhưng vẫn giữ vẹn nguyên hương vị tự nhiên của nước mắm cá cơm nguyên chất. Ngoài ra, việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và chuẩn hóa thiết kế bao bì cũng là những bước đi bài bản để nước mắm Tĩn tự tin cạnh tranh sòng phẳng tại xứ sở cờ hoa.

Cuộc “thử lửa” khắc nghiệt tại Costco

Costco được biết đến là chuỗi siêu thị bán lẻ khổng lồ mà hầu như gia đình Mỹ nào cũng quen thuộc. Tuy nhiên, đây cũng là nơi có quy trình chọn lọc hàng hóa “cực kỳ khó khăn”, đặc biệt đối với các sản phẩm làm thủ công nhỏ lẻ từ Việt Nam.

Để “lọt vào mắt xanh” của Costco, nước mắm Tĩn đã phải vượt qua hai đợt đánh giá trực tiếp kéo dài một tháng tại nhà máy ở Phan Thiết bởi các chuyên gia quốc tế. Hai nhóm kiểm soát này tập trung vào hai trụ cột chính. 

Đầu tiên là kiểm soát xã hội (Social Audit): Đảm bảo các tiêu chí về quyền lợi người lao động, môi trường làm việc an toàn, sử dụng năng lượng xanh và tuyệt đối không sử dụng lao động trẻ em. Thứ hai, kiểm soát an toàn thực phẩm (Safety Audit): Đòi hỏi quy trình chuẩn hóa từ nguyên liệu đầu vào đến kiểm định đầu ra, có phòng lab riêng, máy dò kim loại và hệ thống quản lý chất lượng đạt chuẩn GFSI (HACCP và FSSC 22000).

Đại diện doanh nghiệp cho biết chuẩn chất lượng của Costco là chuẩn cao nhất trong xuất khẩu thực phẩm hiện nay. Việc đáp ứng được các yêu cầu về vận hành lò hơi, chứng chỉ PCCC hay thậm chí là việc sử dụng nước ấm để rửa tay cho công nhân đã minh chứng cho sự chuyên nghiệp và quyết tâm đổi mới của ngành mắm truyền thống.

Chương mới cho nước mắm Phan Thiết

Kết quả của hành trình bền bỉ đó là lô hàng nước mắm Tĩn sản xuất độc quyền cho dịp Tết Nguyên đán đã chính thức cập cảng và lên kệ tại các siêu thị Costco ở bang California, chuẩn bị lan tỏa ra khắp các bang trên toàn nước Mỹ.

Sự kiện này mang ý nghĩa biểu tượng. Lần đầu tiên, một thương hiệu nước mắm truyền thống Việt Nam không chỉ xuất hiện trong các cửa hàng Á Đông nhỏ lẻ mà đã hiên ngang đứng trong hệ thống bán lẻ chính thống của Mỹ. 

Nước mắm Tĩn đã chọn con đường kết hợp giữa truyền thống và hiện đại: thành lập chi nhánh tại Mỹ, hợp tác chiến lược với nhà phân phối Lee Bros, đồng thời tận dụng sức mạnh của các kênh thương mại điện tử như Amazon, TikTok Shop và Weee! để tiếp cận trực tiếp nhóm khách hàng mục tiêu.

Việc Costco – nơi các gia đình Việt kiều thường xuyên mua sắm và gửi hàng về biếu tặng người thân tại Việt Nam – chấp nhận nước mắm Tĩn đã khẳng định vị thế mới của đặc sản Phan Thiết. Đây chính là đòn bẩy để các sản phẩm làng nghề khác mạnh dạn thay đổi, chuẩn hóa quy trình, bước ra biển lớn.