ADN của Leonardo da Vinci có thể được phát hiện trong tranh

Dấu vết ADN, trích xuất từ bức vẽ bằng phấn đỏ Holy Child, có những điểm tương đồng với vật liệu di truyền trong một bức thư do Frosino di ser Giovanni da Vinci, anh em họ của ông nội Leonardo da Vinci, viết vào những năm 1400. Cụ thể, tranh vẽ và bức thư chứa các trình tự nhiễm sắc thể Y khớp với trình tự của một nhóm đơn bội (hay dòng dõi di truyền) có tổ tiên chung ở Tuscany, nơi Leonardo da Vinci chào đời.

Nghiên cứu mới, do chuyên gia Jesse Ausubel từ Đại học Rockefeller cùng đồng nghiệp thực hiện, được công bố trên cơ sở dữ liệu bioRxiv tuần này và chưa qua bình duyệt.

Theo Charlie Lee, nhà di truyền đứng đầu Phòng thí nghiệm Jackson về Y học hệ gene (Mỹ), trình tự nhiễm sắc thể Y được truyền gần như nguyên vẹn từ cha sang con nên việc tìm được chúng là khởi đầu tốt cho các nhà nghiên cứu muốn lắp ghép lại ADN của Leonardo da Vinci.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng Leonardo da Vinci không vẽ bức Holy Child mà là học trò của ông. Do đó, ADN trong tranh có thể thuộc về một học trò hoặc quản lý bảo tàng nào đó có gốc gác Tuscany từng chạm vào bức vẽ.

Nhiều năm qua, giới nghiên cứu nỗ lực tái tạo ADN của Leonardo da Vinci để giúp xác thực các tác phẩm nghệ thuật. Ngoài ra, một số chuyên gia cũng cho rằng vật liệu di truyền có thể tiết lộ lý do sinh học cho khiếu nghệ thuật và những tài năng vượt trội khác của ông, ví dụ thị lực tốt khác thường.

Tuy nhiên, quá trình này gặp rất nhiều trở ngại. Mộ của Leonardo da Vinci ở Pháp đã bị phá hủy một phần trong Cách mạng Pháp cuối thế kỷ 18. Hài cốt của ông bị thất lạc, hoặc ít nhất là trộn lẫn với những hài cốt khác, trong quá trình di dời đến nơi an táng mới được cho là tại Nhà nguyện Saint-Hubert ở Ambroise. Các nhà khoa học cũng không được quyền tiếp cận để giải trình tự vật liệu di truyền từ ngôi mộ cho đến khi tìm được mẫu đối chiếu đáng tin cậy ở nơi khác.

Mẹ của Leonardo da Vinci không rõ được chôn cất tại địa điểm nào, và các nhà khoa học cũng bị từ chối tiếp cận mộ cha của ông ở Florence. Bản thân ông không có bất kỳ hậu duệ trực hệ nào do chưa từng kết hôn hay có con.

Các nhà khoa học không còn nhiều lựa chọn ngoài việc cố gắng trích xuất ADN từ tác phẩm nghệ thuật, ví dụ bức Holy Child. Đến nay, đây là bức vẽ duy nhất có thể thuộc về Leonardo da Vinci được phát hiện chứa ADN con người, dù tác giả thực sự của nó vẫn còn gây tranh cãi. Ngoài ra, họ cũng phân tích thư và tài liệu khác do người thân nam giới của ông viết, bao gồm bức thư của Frosino di ser Giovanni da Vinci.

Nhóm nghiên cứu đang phân tích ba mảnh xương lấy từ hầm mộ gia đình ở Italy, nơi ông nội của Leonardo da Vinci yên nghỉ, đồng thời lấy mẫu ADN từ những hậu duệ còn sống. Họ cũng đang giải trình tự ADN những sợi râu khai quật vào năm 1863 ở Ambroise, được cho là thuộc về danh họa này. Các nhà khoa học hy vọng nghiên cứu mới sẽ giúp thuyết phục nhà chức trách và người lưu trữ cho phép họ lấy mẫu phân tích từ nhiều tác phẩm khác.

Thu Thảo (Theo Live Science, Independent)