Rễ cây đậu gà đã bén rễ trong đất mô phỏng Mặt trăng trong phòng thí nghiệm, nhờ sự trợ giúp của nấm và phân hữu cơ – Ảnh: TEXAS A&M AGRILIFE
Trong nhiều thập niên, việc trồng cây ngoài Trái đất như Mặt trăng luôn được xem là một thách thức lớn.
Đất trên Mặt trăng, gọi là đất bụi Mặt trăng, có cấu trúc hoàn toàn khác đất trên Trái đất: các hạt cực mịn như bột, chứa nhiều kim loại, thiếu các dưỡng chất thiết yếu như nitơ và có bề mặt sắc nhọn có thể làm tổn thương rễ cây.
Vì vậy dù một số thí nghiệm trước đây đã trồng được cây trong mẫu đất Mặt trăng mang về từ các sứ mệnh Apollo, cây thường phát triển chậm và có dấu hiệu bị căng thẳng sinh lý.
Theo nghiên cứu công bố ngày 5-3 trên tạp chí khoa học Scientific Reports, nhóm khoa học do hai chuyên gia Jess Atkin (Đại học Texas A&M, Mỹ) và Sara Oliveira Santos (Đại học Texas tại Austin) thực hiện đã thử nghiệm trồng cây đậu gà trong đất mô phỏng của Mặt trăng.
Đây là loại cây được lựa chọn vì có khả năng chịu đựng môi trường khắc nghiệt và chứa hàm lượng đạm cao.
Để giúp cây thích nghi, các nhà khoa học bổ sung hai yếu tố sinh học quan trọng. Thứ nhất là nấm cộng sinh với rễ cây, một loại nấm có thể bám vào rễ, giúp rễ phát triển mạnh hơn và hấp thụ dưỡng chất hiệu quả hơn.
Loại nấm này cũng có khả năng giữ lại các kim loại nặng trong đất, từ đó giảm độc tính đối với cây trồng.
Thứ hai là phân hữu cơ từ giun đất, được tạo ra khi giun phân hủy các chất hữu cơ, giúp bổ sung dưỡng chất và cải thiện cấu trúc đất.
Nhóm nghiên cứu gieo hạt đậu gà trong nhiều hỗn hợp đất khác nhau, trong đó có những mẫu chứa tới 75% đất Mặt trăng mô phỏng.
Kết quả cho thấy cây vẫn có thể sinh trưởng trong nhiều tuần đến nhiều tháng. Quan trọng hơn, một số cây đã ra hoa và tạo hạt, đánh dấu bước tiến đáng chú ý so với nhiều thí nghiệm trước đây.
Trồng cây trên đất Mặt trăng là một “bài toán” cho các chuyên gia hiện nay – Ảnh: SCIENCE NEWS
Cây trồng trên Mặt trăng chịu… áp lực tâm lý
Theo nhóm nghiên cứu, tất cả cây trồng trong đất mô phỏng Mặt trăng đều có dấu hiệu bị căng thẳng sinh lý so với cây trồng trong đất bình thường. Tuy nhiên những cây được bổ sung nấm cộng sinh sống lâu hơn khoảng hai tuần so với những cây không có sự hỗ trợ này.
Jess Atkin cho rằng kết quả trên cho thấy việc cải tạo đất Mặt trăng bằng các phương pháp sinh học có thể giúp hình thành môi trường đất ổn định hơn cho nông nghiệp ngoài Trái đất. “Cây trồng rất quan trọng, nhưng chúng cũng đóng vai trò như một phần của hệ sinh thái giúp biến đổi đất”, bà nói.
Các nhà khoa học hiện tiếp tục kiểm tra xem những hạt đậu thu được có thể phát triển thành thế hệ cây tiếp theo hay không, đồng thời đánh giá mức độ an toàn nếu con người sử dụng làm thực phẩm.
Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh chương trình Artemis của Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA) đặt mục tiêu đưa con người trở lại Mặt trăng và xây dựng sự hiện diện lâu dài tại đây trong những thập niên tới.
Nếu con người có thể trồng được cây lương thực tại chỗ, các căn cứ ngoài Trái đất sẽ giảm phụ thuộc vào nguồn tiếp tế từ Trái đất.
Sara Oliveira Santos cho biết từng đề nghị được ăn thử đậu gà trồng trong đất mô phỏng Mặt trăng, nhưng các đồng nghiệp vẫn chưa cho phép vì cần thêm các kiểm nghiệm an toàn.
Nếu mọi việc thuận lợi, các nhà khoa học hy vọng một ngày nào đó các phi hành gia có thể thưởng thức món đậu nghiền được làm từ những cây đậu trồng ngay trên Mặt trăng.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/bat-ngo-dau-co-the-song-ra-hoa-va-tao-hat-trong-dat-mat-trang-20260306103343769.htm
