Bệnh mạch vành cấp và mạn tính khác nhau thế nào

Bệnh mạch vành xảy ra khi mảng xơ vữa làm hẹp các động mạch nuôi tim, làm giảm lưu lượng máu tới tim. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ, hình thành huyết khối, người bệnh có thể mắc hội chứng động mạch vành cấp, dẫn tới nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp hoặc sốc tim.

ThS.BS Nguyễn Hoài Vũ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết hội chứng vành cấp thường có triệu chứng là cơn đau thắt ngực, bóp nghẹt sau xương ức, lan lên vai, cổ, hàm hoặc hai tay, thường kéo dài trên 20 phút, xuất hiện khi gắng sức hoặc ngay cả lúc nghỉ. Tuy nhiên, một số người không có cơn đau ngực điển hình mà chỉ cảm thấy mệt, khó thở, hồi hộp, đau thượng vị (trên rốn), buồn nôn. Tình trạng này thường gặp ở người cao tuổi, phụ nữ, bệnh nhân đái tháo đường, dễ bị bỏ sót.

Bệnh mạch vành mạn tính là giai đoạn ổn định hơn, khi mảng xơ vữa không còn nứt vỡ đột ngột hoặc đã được can thiệp, phẫu thuật. Bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm, tăng nặng theo thời gian. Sự tích tụ mảng xơ vữa trong lòng động mạch, gồm cholesterol, canxi, fibrin, chất thải, làm hẹp hoặc tắc mạch, giảm lưu lượng máu đến tim. Mảng xơ vữa cũng tích tụ ở các mạch máu khác trong cơ thể, gây bệnh động mạch cảnh hoặc động mạch ngoại biên.

Khi lòng mạch vành hẹp nặng, người bệnh có thể xuất hiện đau thắt ngực khi gắng sức, khó thở, tim đập nhanh hoặc không đều, kèm mệt mỏi, buồn nôn và đổ mồ hôi… cảnh báo cơ tim đang thiếu máu. Nếu không phát hiện, điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển, dẫn tới suy tim, hở van tim nặng, đột tử.

Theo bác sĩ Vũ, yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh mạch vành gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và hút thuốc lá. Người cao tuổi (nam trên 45 tuổi, nữ trên 55 tuổi), người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm, thừa cân hoặc béo phì (BMI hơn 23), ít vận động, căng thẳng kéo dài, chế độ ăn thiếu khoa học có nguy cơ cao mắc bệnh. Những người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ hoặc các bệnh nội khoa như suy thận mạn, bệnh tự miễn, rối loạn lipid máu di truyền cũng cần lưu ý.

Để chẩn đoán chính xác bệnh, ngoài biểu hiện lâm sàng, bác sĩ cần điện tâm đồ, chụp X-quang tim phổi, siêu âm tim Doppler màu, nghiệm pháp gắng sức, chụp CT mạch vành, thông tim chụp mạch vành. Mục tiêu điều trị bệnh mạch vành là tăng lưu lượng máu đến tim, giảm triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng nặng. Nếu người bệnh hẹp mạch nhẹ, điều trị tập trung vào thay đổi lối sống, sử dụng thuốc. Trường hợp hẹp nặng, bác sĩ có thể can thiệp động mạch vành qua da, sử dụng bóng nong, stent để mở rộng lòng mạch. Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG) áp dụng cho những trường hợp tắc nhiều nhánh hoặc không phù hợp đặt stent.

Để phòng ngừa bệnh, mỗi người nên duy trì lối sống lành mạnh, bao gồm ngưng hút thuốc lá, tránh thuốc lá thụ động, vận động thể dục đều đặn 5 buổi một tuần, mỗi buổi khoảng 30 phút, tránh thừa cân – béo phì theo hướng dẫn bác sĩ. Chế độ ăn nên ưu tiên thịt gia cầm bỏ da, cá, rau xanh, trái cây, các loại hạt, hạn chế chất béo, thịt mỡ, thực phẩm đóng hộp, thức ăn nhanh, đường, muối. Người bệnh hạn chế rượu, bia, cà phê, kiểm soát tốt bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ bệnh tiến triển.

Ly Nguyễn