Hệ lụy khó lường khi trẻ em mê điện thoại

Việc lạm dụng thiết bị điện tử mà có người gọi vui là “thế giới hình vuông” không chỉ làm giảm hứng thú học tập mà còn ảnh hưởng đến tâm lý, hành vi và kỹ năng xã hội của trẻ.

Mới đây, một bé gái 8 tuổi ngụ ở TP.HCM được cha mẹ đưa đến Bệnh viện Nhi đồng 2 khám vì bé từ chối đến trường, chỉ thích ở nhà xem điện thoại.

Đòi đập đầu tự tử nếu cha mẹ không đưa điện thoại

Trước đó, bé gái này đã được cha mẹ đưa đi khám ở hai bệnh viện khác nhưng bé không nói chuyện với bác sĩ, thậm chí giận dữ khi cha mẹ gặp bác sĩ trước. Ba mẹ bé kể khi không được đáp ứng yêu cầu, bé đòi đập đầu vào tường, dọa nhảy lầu tự tử, chửi mắng cha mẹ”.

ThS Nguyễn Thị Ngọc Hà, liên chuyên khoa tâm lý lâm sàng – phục hồi chức năng – y học cổ truyền Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), đã kể lại một trường hợp không quá hiếm gặp ở Bệnh viện Nhi đồng 2.

Theo lời kể của cha mẹ bé, bé đã được gia đình cho sử dụng điện thoại từ nhiều năm trước, thời gian xem lên đến vài giờ mỗi ngày. Đến 4 tuổi, bé đã biết chửi, có biểu hiện chống đối, mất kiểm soát cảm xúc. 

Gia đình thường nhượng bộ, đưa điện thoại để bé ngừng quấy khóc, dẫn đến tình trạng bé ngày càng phụ thuộc vào thiết bị điện tử và mất dần khả năng tự quản lý cảm xúc. Gần đây cha mẹ còn phải thường xuyên đưa tiền cho bé, mỗi lần từ 1-1,5 triệu đồng theo yêu cầu của bé để bé mua sắm trên mạng.

ThS Ngọc Hà cho biết nhiều trẻ em đang gặp khó khăn nghiêm trọng trong hành vi, cảm xúc và học tập do tiếp xúc điện thoại quá sớm và quá nhiều.

Gần đây, một bé trai 5 tuổi ngụ ở TP.HCM thường xuyên chơi điện thoại cũng được mẹ đưa đến Bệnh viện Nhi đồng 2 khám vì con có biểu hiện nóng giận, chống đối mẹ, đánh bạn.

Khi khai thác, chuyên gia tâm lý đã phát hiện con không chỉ đánh bạn mà trước đó đã đánh mẹ mỗi khi mẹ không làm theo yêu cầu, thời gian gần đây bé bị cô giáo phản ảnh nhiều lần về ứng xử với bạn bè nên mẹ bé đành đưa con đi khám.

Lúc đến bệnh viện, bé trai tỏ ra cứng đầu nhưng không có dấu hiệu “khùng tính” hay vô cảm quá mức, tuy nhiên ThS Ngọc Hà nhận định trẻ có nguy cơ phát triển rối loạn hành vi chống đối xã hội khi lớn lên.

Cả hai bé này đều được cha mẹ nuông chiều và thường được đáp ứng mọi yêu cầu từ điện thoại. Mỗi lần bị hạn chế, trẻ la hét, ném đồ, thậm chí còn dọa tự tử khiến gia đình sợ hãi và tiếp tục chiều theo.

Bà Ngọc Hà cho biết cả hai bé này hiện được chẩn đoán rối loạn hành vi và cảm xúc, cần cắt giảm tiếp xúc điện thoại, thiết lập lại chế độ ăn uống, ngủ nghỉ, đồng thời tạo môi trường học tập phù hợp. Tuy nhiên gia đình gặp khó khăn trong việc phối hợp do sợ con nổi giận hoặc
đập phá.

Mới đây, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM cũng cảnh báo nhiều trẻ em hiện nay có xu hướng ít vận động, dành nhiều thời gian cho điện thoại, máy tính bảng hoặc tivi. Tình trạng này kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ.

Màn hình cướp đi cơ hội phát triển quý giá của trẻ

Cô Hà Ngọc Nga, sáng lập và quản lý chuyên môn một trường mầm non tại TP.HCM, chia sẻ hằng ngày cô tiếp xúc với nhiều phụ huynh và các bé từ 1 tuổi rưỡi đến 6 tuổi. Qua quan sát, cô nhận thấy một xu hướng đáng lo ngại. Đó là nhiều trẻ bình thường, không phải trẻ đặc biệt, nhưng vẫn gặp khó khăn trong phát triển kỹ năng xã hội, ngôn ngữ và cảm xúc.

“Ban đầu khi phụ huynh dẫn con đến trường, trẻ vẫn bình thường. Nhưng chỉ sau một thời gian trẻ học, chúng tôi mới nhận ra các bất thường như trẻ khó tập trung, gặp khó khăn trong giao tiếp, không thể hiện nhu cầu cơ bản của mình”, cô Nga cho hay.

Qua trò chuyện với phụ huynh, cô nhận ra các bé có điểm chung như xem tivi, điện thoại từ dưới 1 tuổi, thời lượng hơn ba giờ mỗi ngày, gia đình thường dùng điện thoại để “dỗ” trẻ ăn, ngủ hoặc khi cha mẹ bận. Thậm chí nhiều gia đình dùng màn hình điện thoại để “giải quyết” mọi vấn đề của trẻ, mỗi khi trẻ khóc, trẻ không nghe lời…, chỉ cần đưa điện thoại là trẻ ngừng ngay.

Nhiều bậc cha mẹ nghĩ rằng các chương trình lành mạnh sẽ giúp con học, đặc biệt là học tiếng Anh, nhưng không nhận ra rằng màn hình đang “cướp” cơ hội phát triển quý giá của trẻ.

Trẻ trở nên phụ thuộc vào màn hình, không tự xử lý cảm xúc, kỹ năng giao tiếp hạn chế, khó tuân thủ hướng dẫn hoặc quy tắc. Có trẻ 2 tuổi rưỡi nhưng khả năng giao tiếp chỉ như trẻ 15 tháng tuổi. Những kỹ năng cơ bản như làm theo hướng dẫn ba bước, nhận biết quy tắc hay kiên trì trong học tập cũng bị ảnh hưởng.

“Nhiều trẻ không đạt cột mốc phát triển cơ bản. Các em hay nói vô nghĩa, huyên thuyên tiếng Anh, tiếng Nga; khó hiểu khi nghe người khác nói; ít chú ý đến người đối diện; tưởng tượng nhiều nhưng gặp tình huống cụ thể thì khó xử lý; không chờ đợi được, khó chấp hành giới hạn, không kiên nhẫn; đi lại không kiểm soát, dễ té, dễ bị thương; khó chơi với bạn cùng trang lứa. Trong khi những trẻ khác phát triển bình thường, các em này gần như dừng lại ở một điểm”, cô Nga nhận xét.

Tương tự, nhà giáo dục Nguyễn Thúy Uyên Phương cũng chia sẻ: “Trong suốt hành trình làm nghề giáo của mình, tôi đã chứng kiến vô số tác hại của việc để trẻ em sử dụng mạng xã hội và thiết bị màn hình vô tội vạ. 

Thối não”, giảm chú ý, mất tập trung là những hậu quả quen thuộc mà chúng ta đã được biết. Nhưng không chỉ như thế, tôi đã thấy những em đánh mất cả sự hồn nhiên của tuổi thơ, đánh mất cả động lực sống và rơi vào những cạm bẫy cực kỳ đen tối trên mạng xã hội”.

Có một nghịch lý là trong khi nhiều cha mẹ rất bao bọc con, không dám cho con trầy xước trong thế giới thực nhưng họ lại thoải mái thả con vào thế giới của màn hình mà không có bất kỳ sự phòng vệ nào. Mạng xã hội không phải sân chơi thiếu nhi, đó là những hệ thống được thiết kế tinh vi để gây nghiện. Ngay cả người lớn còn không cưỡng lại nổi, nói chi là trẻ em với não bộ chưa hoàn thiện và năng lực tự kiểm soát chưa được tôi luyện.

“Nếu không kiểm soát kịp thời, chiếc điện thoại tưởng chừng vô hại có thể âm thầm “đánh cắp” tuổi thơ của trẻ, làm lệch hướng phát triển và để lại những hệ lụy lâu dài”, một chuyên gia bày tỏ lo ngại.

Trẻ em bị lác mắt tăng mạnh do thói quen dùng điện thoại?

Một nghiên cứu gần đây của các chuyên gia y tế Mexico cho thấy số trẻ em trong độ tuổi từ 5-12 bị mắc chứng lác mắt tại nước này đang có xu hướng tăng nhanh, trong đó đa số liên quan đến thói quen nhìn màn hình thiết bị cầm tay trong thời gian dài.