Theo hãng tin TASS, loại vaccine được sử dụng là vaccine mRNA mang tên “NeoOncoVac”, hiện đang được triển khai tại Trung tâm Nghiên cứu X-quang và Xạ trị Quốc gia trực thuộc Bộ Y tế Nga.
Phương pháp này đại diện cho hướng tiếp cận mới trong điều trị ung thư, tận dụng cơ chế kích hoạt hệ miễn dịch nhằm nhận diện và kiểm soát các tế bào ác tính.
Công nghệ vaccine cá nhân hóa được kỳ vọng mở rộng cho nhiều loại ung thư (Ảnh: Bộ Y tế Nga).
Theo thông tin từ KP.RU, bệnh nhân đầu tiên được tiêm là nam giới 60 tuổi, sinh sống tại vùng Kursk, mắc ung thư hắc tố da (melanoma). Người bệnh được chẩn đoán từ năm 2021. Sau khi phẫu thuật, bệnh tái phát và tiến triển vào năm 2025 với tình trạng di căn đến hạch bạch huyết.
Trước đó, bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật lần hai và được chỉ định điều trị miễn dịch. Tuy nhiên, do nguy cơ bệnh tiếp tục tiến triển ở mức cao, hội đồng chuyên môn đã quyết định bổ sung vaccine mRNA cá nhân hóa như một phần của phác đồ điều trị trong khuôn khổ nghiên cứu khoa học. Hiện tại, bệnh nhân đang được điều trị kết hợp với liệu pháp miễn dịch.
Theo Bộ Y tế Nga, trong bối cảnh người bệnh đã điều trị nhiều phương pháp nhưng vẫn có nguy cơ tiến triển cao, vaccine mRNA không được xem là giải pháp thay thế hoàn toàn mà đóng vai trò hỗ trợ, giúp kiểm soát tiến triển bệnh và cải thiện hiệu quả điều trị.
Cơ chế “huấn luyện” hệ miễn dịch chống ung thư
Khác với các loại vaccine truyền thống, “NeoOncoVac” được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân. Các bác sĩ sẽ lấy mẫu khối u, phân tích đặc điểm di truyền, từ đó xây dựng cấu trúc mRNA chứa thông tin giúp cơ thể tạo ra các kháng nguyên đặc trưng của chính khối u đó.
Khi được đưa vào cơ thể, vaccine sẽ “huấn luyện” hệ miễn dịch nhận diện các protein đặc hiệu này là tác nhân lạ, từ đó kích hoạt phản ứng tấn công và tiêu diệt tế bào ung thư.
Đáng chú ý, cơ chế này còn có khả năng phát hiện và xử lý những tổn thương rất nhỏ mà các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện tại chưa nhận diện được.
Mỗi liều vaccine được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân (Ảnh: TASS).
Ông Andrey Kaprin, Tổng giám đốc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh, cho biết việc sử dụng vaccine mRNA thiết kế riêng cho từng bệnh nhân đánh dấu bước chuyển quan trọng trong điều trị ung thư theo hướng cá thể hóa.
Theo ông, thay vì chỉ tập trung tiêu diệt khối u, phương pháp này còn hướng đến việc “dạy” hệ miễn dịch nhận diện chính xác và loại bỏ các tế bào gây bệnh, từ đó nâng cao hiệu quả kiểm soát lâu dài.
Quy trình sản xuất vaccine được hoàn tất ngay trước khi tiêm tại phòng thí nghiệm đạt chuẩn GMP, nhằm đảm bảo các yêu cầu nghiêm ngặt về vô trùng, kiểm soát chất lượng và an toàn.
Phác đồ tiêm được triển khai theo nhiều giai đoạn. Bệnh nhân được tiêm vào các ngày 1, 8 và 15 với liều tăng dần, sau đó duy trì tiêm mỗi 21 ngày. Tổng liệu trình có thể kéo dài tới 10 mũi, tùy theo đáp ứng điều trị.
Kỳ vọng mở rộng nhưng chưa phải giải pháp phổ quát
Vaccine “NeoOncoVac” đã được Bộ Y tế Nga phê duyệt sử dụng lâm sàng từ tháng 11/2025. Tuy nhiên, hiện phương pháp này mới chỉ áp dụng cho bệnh nhân trưởng thành mắc ung thư hắc tố da trong hai trường hợp: điều trị chính khi khối u không thể phẫu thuật hoặc đã di căn (kết hợp liệu pháp miễn dịch) và điều trị bổ trợ sau phẫu thuật nhằm giảm nguy cơ tái phát.
Giới chuyên môn nhấn mạnh đây chưa phải là phương pháp điều trị phổ quát cho mọi loại ung thư. Việc áp dụng vẫn cần được theo dõi chặt chẽ thông qua các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả và độ an toàn trong thời gian dài.
Dù vậy, bước tiến này được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới cho điều trị ung thư cá thể hóa. Nếu kết quả khả quan, công nghệ vaccine mRNA có thể được mở rộng sang nhiều loại ung thư khác trong tương lai.
Trước đó, đầu tháng 3, Bộ Y tế Nga đã xây dựng dự thảo đưa các vaccine điều trị ung thư vào hệ thống bảo hiểm y tế bắt buộc (OMS), trong đó bao gồm cả các liệu pháp thuốc chống khối u và vaccine peptide cá nhân hóa mang tên “Oncopept”.
Ngoài ra, ngày 25/2, đại diện Cơ quan Y sinh Liên bang Nga cho biết đã có ba loại vaccine peptide điều trị ung thư đại trực tràng sẵn sàng đưa vào ứng dụng. Một trong số này đã được đăng ký tại các trung tâm lâm sàng quốc gia ở Odintsovo, cho thấy tiềm năng mở rộng của các công nghệ điều trị ung thư cá thể hóa trong thời gian tới.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/nga-lan-dau-thu-nghiem-vaccine-ung-thu-ca-nhan-hoa-cho-benh-nhan-20260402105701845.htm
