Lý do loạt nước châu Âu điều quân đến Greenland

Đan Mạch cùng một số quốc gia châu Âu, gồm Anh, Đức, Hà Lan, Na Uy, Pháp, Phần Lan và Thụy Điển, tuần trước điều động khoảng 30 binh sĩ tới đảo Greenland để làm nhiệm vụ trinh sát trước thềm cuộc diễn tập tổ chức tại khu vực.

Bộ Quốc phòng Đan Mạch ngày 18/1 thông báo sẽ tăng cường lực lượng tại Greenland và mở rộng các đợt diễn tập chung với đồng minh trong NATO, trong khuôn khổ nỗ lực nhằm tăng cường trách nhiệm của liên minh đối với an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương.

“Đan Mạch và các đồng minh NATO hiểu rằng chúng tôi phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh trong khu vực. Do đó, chúng tôi sẽ tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland, cũng như hợp tác chặt chẽ với đồng minh trong NATO để đảm bảo triển khai lâu dài hơn và tổ chức thêm nhiều cuộc diễn tập chung tại Bắc Cực”, Bộ Quốc phòng Đan Mạch cho hay.

Giới chức Đan Mạch khẳng định đây là hoạt động tiếp nối các đợt điều quân và diễn tập tại Greenland mà họ khởi xướng từ năm 2025. “Mục đích là duy trì các nỗ lực hiện có để huấn luyện khả năng tác chiến của NATO trong điều kiện độc đáo của Bắc Cực”, cơ quan này tuyên bố.

Một thiếu tướng Đan Mạch ngày 16/1 cho biết nước này đã mời Mỹ tham dự diễn tập tại Greenland. Quân đội Mỹ không tham gia sự kiện tương tự được tổ chức hồi tháng 9/2025, sau những tuyên bố của ông Trump về kiểm soát hòn đảo.

Một số quốc gia châu Âu cho biết binh sĩ của họ dự kiến có mặt tại đảo Greenland trong vài ngày để làm nhiệm vụ trinh sát. Bộ Quốc phòng Đức thông báo cử lực lượng tới Greenland để “thu thập thông tin cơ bản về điều kiện địa phương cho hoạt động triển khai và cơ hội huấn luyện trong tương lai”.

Tổng thống Emmanuel Macron không nói rõ lực lượng Pháp sẽ đóng quân tại Greenland trong bao lâu, chỉ cho biết rằng nhóm binh sĩ tới hòn đảo “sẽ được hỗ trợ bằng đường bộ, đường không và đường biển”.

30 binh sĩ châu Âu hiện diện tại Greenland được đánh giá là không thể xoay chuyển tình thế trong kịch bản Mỹ dùng vũ lực để kiểm soát hòn đảo, song họ có thể mở đường cho những đợt điều động lực lượng quy mô lớn hơn trong tương lai.

Đợt triển khai gấp rút của loạt nước châu Âu dường như còn nhằm tái khẳng định với Mỹ rằng các thành viên NATO đang coi trọng an ninh của Greenland. Tuy nhiên, giới chức Mỹ tuyên bố hoạt động này không ảnh hưởng đến mục tiêu sáp nhập hòn đảo của Tổng thống Donald Trump.

Trong bài đăng trên mạng xã hội tuần trước, ông Trump chỉ trích “Anh, Đan Mạch, Đức, Hà Lan, Na Uy, Pháp, Phần Lan và Thụy Điển điều quân đến Greenland với mục đích không rõ ràng”, cho rằng đây là tình huống rất nguy hiểm với an ninh, an toàn và sự tồn vong của cả hành tinh.

Tổng thống Trump hôm 17/1 đe dọa áp thuế 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Mức thuế này có hiệu lực từ ngày 1/2 và sẽ tăng lên 25% vào đầu tháng 6. Ông tuyên bố biện pháp này sẽ duy trì đến khi Mỹ đạt được thỏa thuận mua lại Greenland “một cách hoàn toàn và trọn vẹn”.

7 nước châu Âu ngày 18/1 ra tuyên bố chung khẳng định “đoàn kết với Đan Mạch và người dân đảo Greenland”, đồng thời cảnh báo lời đe dọa áp thuế “sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương, nguy cơ dẫn đến vòng xoáy đi xuống nguy hiểm”.

“Là thành viên của NATO, chúng tôi cam kết tăng cường an ninh Bắc Cực như lợi ích chung xuyên Đại Tây Dương. Cuộc diễn tập Arctic Endurance do Đan Mạch phối hợp với đồng minh tổ chức nhằm đáp ứng nhu cầu này, không gây ra mối đe dọa với bất cứ ai”, tuyên bố chung có đoạn.

Greenland thuộc Đan Mạch, có dân số 57.000 người, nằm gần Bắc Mỹ, giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Đây là đảo lớn nhất thế giới với diện tích khoảng 2,16 triệu km2, rộng hơn Mexico và gấp hơn ba lần bang Texas của Mỹ.

Với vị trí trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu, Greenland trở thành địa điểm chiến lược quan trọng với Mỹ. Hòn đảo có nguồn khoáng sản dồi dào, phần lớn chưa được khai thác.

Nguyễn Tiến (Theo EuroActiv, FT, Times, AP)