Ông Trump và tham vọng sở hữu Greenland: Kịch bản nào khả thi và cái giá Mỹ phải trả?

Thời gian gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tái khẳng định sẽ sở hữu Greenland bằng mọi giá – bao gồm phương án trả tiền trực tiếp cho người dân Greenland để thúc đẩy sáp nhập, hay khả năng sử dụng vũ lực – bất chấp sự phản đối của Greenland, Đan Mạch và các nước châu Âu.

Tuy nhiên, kịch bản nào sẽ khả thi cho tham vọng này của Tổng thống Trump?

Phương án “trả tiền cho dân”: Hợp pháp hơn nhưng rất khó thành công

Hãng tin Reuters ngày 8-1 đưa tin chính quyền ông Trump đang thảo luận việc trả tiền một lần cho 57.000 cư dân Greenland, với các mức được đề cập từ 10.000 đến 100.000 USD mỗi người, nhằm thuyết phục họ ủng hộ việc tách khỏi Đan Mạch và có thể gia nhập Mỹ. Nếu áp dụng mức cao nhất, tổng chi phí có thể lên tới gần 6 tỉ USD.

Đây được xem là con đường “êm dịu” và hợp pháp hơn so với việc dùng vũ lực bởi về lý thuyết, tương lai của Greenland phải do chính người dân và chính quyền sở tại quyết định.

Nhà Trắng thậm chí còn tính đến khả năng ký một Hiệp định Liên kết tự do (COFA) – mô hình mà Mỹ đang áp dụng với một số quốc đảo ở Thái Bình Dương – trong đó Washington cung cấp bảo trợ an ninh và kinh tế để đổi lấy quyền hiện diện quân sự và ảnh hưởng chiến lược.

Tuy nhiên, khả năng thành công của phương án này rất thấp.

Theo Reuters, cách tiếp cận này có thể bị nhìn nhận là “quá mang tính giao dịch”, thậm chí xúc phạm đối với một cộng đồng dân cư từ lâu đã tranh luận về con đường giành độc lập của riêng mình, cũng như nỗ lực giảm sự phụ thuộc kinh tế vào Đan Mạch.

Ngoài ra, theo báo Guardian, người dân Greenland nhiều lần khẳng định họ không muốn trở thành một phần của nước Mỹ, với 85% dân số phản đối ý tưởng này theo một cuộc thăm dò năm 2025.

Dù đa số người dân Greenland mong muốn độc lập khỏi Đan Mạch, họ lo ngại chi phí kinh tế khi tách khỏi Đan Mạch và không muốn thay thế sự phụ thuộc này bằng một sự lệ thuộc khác vào Washington.

Chính quyền Đan Mạch và Greenland đều tuyên bố “Greenland không phải để bán”, còn các lãnh đạo châu Âu khẳng định chỉ Copenhagen và Nuuk mới có quyền quyết định tương lai Greenland.

Dùng vũ lực: Cái giá địa chính trị khổng lồ

Nguy hiểm hơn, ông Trump không loại trừ khả năng hành động cứng rắn: “Chúng ta sẽ làm điều gì đó ở Greenland cho dù họ có thích hay không”, với lý do nếu Washington không hành động thì Nga hoặc Trung Quốc sẽ chiếm ưu thế tại vùng lãnh thổ Bắc Cực chiến lược này, theo báo Guardian.

Đây là kịch bản mà các nhà phân tích cho rằng Mỹ sẽ chịu thiệt hại nhiều hơn lợi ích đạt được.

Trước hết, Đan Mạch là thành viên NATO, do đó một hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Greenland sẽ trực tiếp phá vỡ nguyên tắc phòng thủ tập thể của liên minh này. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cũng cảnh báo một cuộc tấn công của Mỹ vào Greenland sẽ đồng nghĩa với sự sụp đổ của NATO và trật tự an ninh hậu Thế chiến II.

Thứ hai, Mỹ có nguy cơ tạo thêm kẻ thù thay vì ngăn Nga và Trung Quốc. Một nước Mỹ sẵn sàng dùng vũ lực với đồng minh sẽ làm châu Âu dần xa rời Washington, mở ra khoảng trống để các cường quốc đối thủ gia tăng ảnh hưởng.

Cuối cùng, việc dùng sức mạnh để chiếm lãnh thổ sẽ làm tổn hại nghiêm trọng hình ảnh và uy tín toàn cầu của Mỹ, kéo theo phản ứng tiêu cực trong và ngoài nước. Các khảo sát tại Mỹ cũng cho thấy chỉ 7% người dân Mỹ ủng hộ việc dùng quân đội chiếm Greenland, phản ánh sự phản đối ngay trong nội bộ nước Mỹ.

Tóm lại, dù ông Trump thể hiện quyết tâm rất cao trong việc sở hữu Greenland, cả hai kịch bản đều có nhiều rào cản. Trả tiền cho dân là phương án “mềm” nhất nhưng gần như không có sự đồng thuận cần thiết; còn dùng vũ lực là lựa chọn cực đoan, kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng cho NATO, trật tự thế giới và khiến Mỹ “mất nhiều hơn là được”.

Nhà Trắng cho biết can thiệp quân sự là một khả năng, nhưng cũng nhấn mạnh rằng Mỹ ưu tiên việc mua lại hòn đảo hoặc giành quyền kiểm soát thông qua các biện pháp ngoại giao.