Từ tháng 2-2026, người lao động mắc những bệnh nghề nghiệp nào được hưởng bảo hiểm xã hội?

Theo thông tư, danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội gồm 35 bệnh, trải rộng trên nhiều nhóm bệnh thường gặp ở người lao động trong các ngành nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.

COVID-19 là bệnh nghề nghiệp khi nào?

Trong đó, nhóm bệnh hô hấp chiếm tỉ lệ lớn với các bệnh bụi phổi do silic, amiăng, bông, talc, than; viêm phế quản mạn tính nghề nghiệp, hen nghề nghiệp. 

Nhóm bệnh nhiễm độc nghề nghiệp cũng được liệt kê đầy đủ như nhiễm độc chì, benzen, thủy ngân, mangan, arsenic, cadmi, carbon monoxide, nicotin và hóa chất bảo vệ thực vật nhóm phốt pho hữu cơ, carbamat.

Danh mục bao gồm cả các bệnh do yếu tố môi trường lao động, như điếc nghề nghiệp do tiếng ồn, bệnh do rung toàn thân và rung cục bộ, bệnh giảm áp, bệnh phóng xạ, đục thể thủy tinh nghề nghiệp.

Các bệnh da nghề nghiệp, bệnh truyền nhiễm liên quan đến nghề nghiệp như lao, viêm gan vi rút, B, C, Leptospira, nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp cũng được đưa vào diện hưởng bảo hiểm xã hội. Ung thư trung biểu mô nghề nghiệp cũng được đưa vào danh sách này.

Đáng chú ý, COVID-19 là bệnh nghề nghiệp trong trường hợp người lao động mắc bệnh do tính chất công việc.

Không bắt buộc phải xét nghiệm để xác định độc chất trong cơ thể

Thông tư quy định rõ, người lao động sau khi được chẩn đoán mắc bệnh nghề nghiệp cần hạn chế tiếp xúc với yếu tố gây hại, được điều trị theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Với các bệnh nhiễm độc nghề nghiệp, việc thải độc, giải độc phải được thực hiện kịp thời.

Người sử dụng lao động có trách nhiệm giới thiệu người lao động đi khám giám định y khoa để xác định mức suy giảm khả năng lao động, làm căn cứ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, đồng thời tạo điều kiện cho việc điều trị, điều dưỡng và phục hồi chức năng lao động theo quy định.

Một số bệnh nghề nghiệp như bụi phổi silic, bụi phổi amiăng, bụi phổi talc, bụi phổi than, nhiễm độc mangan, điếc nghề nghiệp, bệnh do rung và ung thư trung biểu mô được xác định là không có khả năng điều trị ổn định, cần chuyển khám giám định sớm để bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Thông tư cũng nêu rõ trong một số trường hợp chẩn đoán bệnh nhiễm độc nghề nghiệp, không bắt buộc phải có xét nghiệm xác định độc chất trong cơ thể nếu các tiêu chí khác về thời gian, mức độ tiếp xúc đã đáp ứng ngưỡng tối thiểu theo quy định.

Bộ Y tế cũng hướng dẫn các tiêu chí làm căn cứ bổ sung bệnh nghề nghiệp mới vào danh mục. 

Trong đó nhấn mạnh mối liên hệ giữa yếu tố có hại trong môi trường lao động và bệnh tật, kể cả những bệnh có thể xuất hiện sau nhiều năm, khi người lao động đã nghỉ hưu hoặc chuyển việc.

Ngoài ra các bệnh có tỉ lệ mắc cao ở nhóm lao động tiếp xúc yếu tố nguy hại, hoặc đã được quốc tế công nhận là bệnh nghề nghiệp nhưng Việt Nam chưa có điều kiện nghiên cứu, cũng sẽ được xem xét bổ sung để người lao động được hưởng bảo hiểm xã hội.

Thông tư sẽ có hiệu lực từ ngày 15-2-2026.