Tăng tốc khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Một số địa phương đã chủ động, sáng tạo trong cách triển khai khắc phục các điểm nghẽn về chuyển đổi số, như: Hải Phòng đã xây dựng được 5 cơ sở dữ liệu chuyên ngành cơ bản đảm bảo tính “đúng, đủ, sạch, sống”. Hà Nội đã khắc phục điểm nghẽn về hạ tầng, thiết bị (vốn chưa đồng bộ, với cấu hình còn thiếu và yếu), cũng như phần mềm (nhỏ, lẻ, không liên thông) thông qua việc triển khai thống nhất trên toàn thành phố mô hình mẫu chuyển đổi số cấp xã/phường, với trọng tâm là bảo đảm trang thiết bị đầu cuối với cấu hình phù hợp; đầu tư hiện đại thiết bị tại 139 Điểm Hỗ trợ dịch vụ công số; và đưa vào vận hành Nền tảng không gian làm việc số (HanoiWork) dùng chung, bắt buộc trong toàn hệ thống chính trị – là trung tâm kết nối con người – quy trình – dữ liệu, hình thành phương thức làm việc số thống nhất, nâng cao năng suất lao động khu vực công và hiệu quả chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu.

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu được xem là “nguồn tài nguyên mới”, là nền tảng cho trí tuệ nhân tạo, kinh tế số và quản trị hiện đại.

—

Đặc biệt, vấn đề dữ liệu quốc gia được đặt ở vị trí trung tâm. Trong kỷ nguyên số, dữ liệu được xem là “nguồn tài nguyên mới”, là nền tảng cho trí tuệ nhân tạo, kinh tế số và quản trị hiện đại. Việc xây dựng các cơ sở dữ liệu lớn, kết nối và chia sẻ giữa các bộ, ngành, địa phương được coi là bước đột phá để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo không gian phát triển mới cho doanh nghiệp.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu cơ bản nhằm phục vụ 3 mục tiêu chính là công tác nghiệp vụ chuyên ngành, giải quyết thủ tục hành chính và chỉ đạo, điều hành. Đến nay đã có 9/9 cơ sở dữ liệu công bố công bố phạm vi thông tin trong cơ sở dữ liệu được khai thác, sử dụng thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ thủ tục hành chính trên Cổng Dịch vụ công quốc gia theo Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP.

Không chỉ dừng ở các nhiệm vụ quản lý nhà nước, Nghị quyết 57 còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ trong toàn xã hội. Trong năm 2025, số lượng đơn đăng ký quyền bảo hộ tăng 33%. Từ ngày 15/12/2025 đến 14/2/2026, Cục Sở hữu trí tuệ tiếp nhận 254 đơn đăng ký bảo hộ sáng chế của cá nhân, tổ chức Việt Nam và cấp 159 văn bằng bảo hộ. Đến ngày 2/3/2026, Cổng Sáng kiến đã tiếp nhận 48 sáng kiến đột phá (đã đánh giá 19/48), 32 đề xuất công nghệ chiến lược, 9 ý tưởng và 43 đề nghị công nhận sáng kiến… Theo số liệu Bộ Khoa học Công nghệ tổng hợp từ 50 cơ sở giáo dục đại học cho thấy, đã ký kết với hơn 500 đối tác, tổ chức nhiều hoạt động đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, hợp tác quốc tế. Mô hình 3 Nhà bước đầu được áp dụng vào thực tế khi thể chế đã cơ bản được ban hành đầy đủ.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã dự thảo và đang trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ 3 dự thảo nghị định, 4 đề án phục vụ phát triển nhân lực cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Quy mô đào tạo khối ngành STEM tiếp tục tăng mạnh. Năm học 2024-2025, nhóm ngành công nghệ-kỹ thuật có hơn 685.800 sinh viên (33% quy mô đại học), 21.600 học viên cao học (20,3%) và 3.500 nghiên cứu sinh (27,5%). Đặc biệt, năm 2025 có 74 ngành công nghệ then chốt, công nghệ chiến lược đạt điểm chuẩn từ 28/30 trở lên, cho thấy sức hút mạnh mẽ và sự chuyển biến tích cực trong nhận thức xã hội về đào tạo khoa học-kỹ thuật. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, có 34 cơ sở đào tạo, quy mô khoảng 3.500 sinh viên và mỗi năm khoảng 1.000 sinh viên tốt nghiệp.

Các các cơ quan, đơn vị, địa phương đã bước đầu triển khai việc thu hút, trọng dụng nhân lực trình độ. Trong đó, Hà Nội đã ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài, với nhiều chính sách vượt trội và thông qua chủ trương xây dựng Chương trình học bổng đào tạo 1.000 nghiên cứu sinh theo chuẩn quốc tế phục vụ giải quyết các bài toán lớn của Thủ đô.

Về hợp tác quốc tế, Việt Nam cũng đã ký kết ý định thư, thúc đẩy hợp tác với nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, các nước EU, Trung Quốc, Hàn Quốc… nhằm trao đổi cấp cao, đề nghị tăng đầu tư chất lượng cao gắn chuyển giao công nghệ, hợp tác trong các lĩnh vực then chốt  như AI, lượng tử, bán dẫn, 5G/6G, năng lượng hạt nhân…

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của các doanh nghiệp công nghệ, các trung tâm đổi mới sáng tạo, các khu công nghệ cao và hệ sinh thái khởi nghiệp. Tuy nhiên, để những động lực này thực sự trở thành nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, cần có sự kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường.

Chính vì vậy, việc thúc đẩy mô hình hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu đang được coi là một trong những trọng tâm của quá trình triển khai Nghị quyết. Khi các nguồn lực được kết nối hiệu quả, những kết quả nghiên cứu khoa học có thể nhanh chóng chuyển hóa thành sản phẩm và dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Đồng thời, các chương trình phát triển đô thị thông minh, khu công nghệ cao và các trung tâm đổi mới sáng tạo cũng đang được thúc đẩy như những “cực tăng trưởng mới” của nền kinh tế tri thức.