Từ áp lực giá nhiên liệu
Giá nhiên liệu bay Jet A-1 đã có lúc lên tới 234,34 USD/thùng kéo theo giá vé máy bay có thể tăng cao. Đây cũng là lo ngại của không ít hành khách, đặc biệt với những người thường xuyên phải đi lại bằng đường hàng không.
Số liệu từ Cục Hàng không Việt Nam cho thấy, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí của các hãng bay. Trong điều kiện bình thường, đây đã là yếu tố quyết định đến giá thành vận tải. Trong bối cảnh hiện nay, áp lực này đang gia tăng nhanh chóng.
Cụ thể, giá Jet A-1 bình quân tháng 3 được dự báo ở mức 190-200 USD/thùng. Có thời điểm, giá đã vọt lên trên 240 USD/thùng.
Điều này kéo theo chi phí nhiên liệu tăng gần gấp đôi so với giai đoạn trước xung đột địa chính trị, làm tổng chi phí khai thác của các hãng tăng khoảng 40%. Với một ngành có biên lợi nhuận mỏng như hàng không, đây là mức tăng mang tính “bẻ gãy” cân đối tài chính nếu không có giải pháp kịp thời.
Trên thực tế, nhiều hãng hàng không trong nước đã bắt đầu điều chỉnh kế hoạch khai thác từ tháng 4 để thích ứng với chi phí nhiên liệu tăng cao.
Nhằm ứng phó kịp thời với biến động giá nhiên liệu, bảo đảm ổn định hoạt động vận tải hàng không và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước – doanh nghiệp – người dân, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa hạng phổ thông cơ bản trong thời gian ngắn, dự kiến từ ngày 1/4 đến 30/6.
Theo đề xuất, phụ thu nhiên liệu được xây dựng trên nguyên tắc bám sát biến động giá nhiên liệu Jet A-1, đồng thời tách khỏi khung giá vé tối đa hiện hành. Mức phụ thu sẽ thay đổi tương ứng với từng ngưỡng giá nhiên liệu, thay vì áp dụng cố định.
Đến cơ chế chia sẻ bằng phụ thu nhiên liệu, giúp giá vé minh bạch
Một chuyên gia trong lĩnh vực vận tải hàng không cho hay với doanh nghiệp, phụ thu giúp bù đắp một phần chi phí tăng đột biến, giảm áp lực dòng tiền và duy trì tần suất khai thác, tránh phải cắt giảm chuyến bay khi rủi ro thiếu nhiên liệu hiện hữu.
Với hành khách, phụ thu tạo cơ chế chia sẻ minh bạch: chi phí tăng được phản ánh rõ ràng, có thể điều chỉnh linh hoạt theo giá nhiên liệu thay vì dồn toàn bộ vào giá vé cố định.
Ở góc độ quản lý, cho phép áp dụng phụ thu có kiểm soát giúp Nhà nước điều tiết thị trường theo hướng linh hoạt hơn, giảm nhu cầu can thiệp hành chính cứng và hạn chế méo mó giá.
Đây là giải pháp cân bằng lợi ích, vừa giữ được năng lực vận tải hàng không – mắt xích then chốt của du lịch và thương mại, vừa đảm bảo nguyên tắc minh bạch và kỷ luật thị trường trong bối cảnh cú sốc năng lượng còn kéo dài.
“Điểm mấu chốt với hành khách là giá vé máy bay chắc chắn sẽ không “nhảy vọt” một cách đột ngột, mà được giữ ổn định ở phần cơ bản, còn phần biến động sẽ được tách riêng và điều chỉnh theo thời điểm”, vị này nói.
Chuyên gia này cho biết thêm, có thể thấy rõ nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc hoạch định chính sách. Đây không chỉ là một thay đổi kỹ thuật, mà là dấu hiệu cho thấy cách điều hành thị trường hàng không đang dịch chuyển theo hướng linh hoạt và có tính toán hơn.
Theo khảo sát của cơ quan quản lý với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực, có hơn 60% đã hoặc đang áp dụng phụ thu nhiên liệu hoặc tăng giá vé từ giữa tháng 3.
Điều này cho thấy, phụ thu nhiên liệu không phải là giải pháp riêng lẻ, mà là thông lệ phổ biến trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao toàn cầu.
Việc lựa chọn áp dụng cơ chế này và giới hạn trong thời gian ngắn, có kiểm soát, được đánh giá là cách tiếp cận thận trọng của cơ quan quản lý, nhằm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Bên cạnh phụ thu nhiên liệu, Chính phủ, các bộ ngành và Cục Hàng không Việt Nam cũng đề xuất, triển khai hàng loạt giải pháp nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp.
Cụ thể, thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay giảm về 0 đồng/lít; duy trì thuế nhập khẩu 0%; xem xét giảm thuế VAT để cải thiện dòng tiền.
Đồng thời, các đơn vị như Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam được Cục Hàng không yêu cầu xây dựng phương án giảm giá dịch vụ cất hạ cánh và điều hành bay.
Ở góc độ nguồn cung năng lượng, các bộ ngành cũng được kiến nghị tăng sản lượng sản xuất nhiên liệu trong nước và mở rộng hợp tác quốc tế để đảm bảo nguồn cung ổn định.
Từ góc nhìn kinh tế, phụ thu nhiên liệu là một công cụ điều tiết giúp tránh cú sốc tăng giá vé đồng loạt, hạn chế cắt giảm mạnh mạng bay và duy trì khả năng cung ứng dịch vụ.
Cơ chế này cũng cho phép giá vận tải hàng không phản ánh sát hơn biến động thị trường, thay vì bị “neo cứng” trong một mức giá cố định.
Với khách đi máy bay, điều này không chỉ là câu chuyện chi phí, mà còn là khả năng chủ động: chủ động theo dõi thị trường, chủ động lựa chọn thời điểm bay và chủ động kiểm soát ngân sách.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/tach-ap-luc-chi-phi-nhien-lieu-khoi-gia-ve-buoc-di-giup-hang-khong-tranh-cu-soc-tang-gia-20260402200643165.htm
